· kaynak Hacker News – Front Page (native)
Anthropic modelleri Riemann Hipotezini 17,4 milyon satırlık Lean ispatıyla kanıtladı iddiası
Bir matematikçi, Anthropic modellerinin Riemann Hipotezinin 17,4 milyon satırlık bir Lean ispatını ürettiğini söylüyor. Scott Aaronson ispatın tutacağına bahse giriyor, ancak asıl merkezi soru artık yapay zekâ tarafından üretilen ispatların doğrulanması.
17,4 milyon satırlık bir iddia
20 Kasım'da Scott Aaronson, Shtetl-Optimized blogunda matematikçi Levent Alpöge'nin Anthropic'nin modellerini kullanarak Genelleştirilmiş Riemann Hipotezini kanıtlattığını, iddia edilen ispatın ise Lean ispat asistanında yaklaşık 17,4 milyon satır kod olduğunu yazdı. Bu yazılar itibarıyla iddia, resmî bir makaleye ya da bir Anthropic duyurusuna değil, Alpöge'nin hesabına dayanıyor. Aaronson'un yazısı ve aynı gün signoregalilei.com'da yayımlanan bir deneme, kısa sürede Hacker News'in ana sayfasına ulaştı; orada iddia ve doğrulanması tartışılıyor.
İki metin sonucu biraz farklı çerçeveliyor: Aaronson bunu daha güçlü bir önermeler ailesi olan genelleştirilmiş hipotez olarak tanımlarken, signoregalilei.com'daki deneme bunu Riemann Hipotezinin kendisi olarak sunuyor.
Hipotez ne diyor
Aaronson'un uzman olmayanlar için verdiği versiyonda, sav şudur: n'e kadar olan asal sayıların miktarı, 1'den büyük her tam sayının asal olma konusunda bağımsız bir 1/ln(x) şansına sahip olduğu bir dünyada görülecek değere çok yakın kalır ve toplam hata kabaca n'in karekökü civarında sınırlanır. 1896'da kanıtlanan Asal Sayı Teoremi kaba sayıyı zaten n/ln(n) olarak belirlemişti; Riemann'ın 1859'daki savı, asalların bu değerden ne kadar uzaklaşabileceğine dair sınırı sıkılaştırıyor. Aaronson yazısına, Riemann'ın kendisinin titiz bir argüman arayışını bir kenara bıraktığını kabul etmesiyle başlıyor.\n Signoregalilei.com'daki denemeye göre problem, Fermat'nın Son Teoremi 1990'larda çözüldüğünden beri matematiğin en ünlü açık sorusu ve yayımlanmış çok sayıda teorem basitçe onu varsayıyor. Geçerli bir ispat, bu koşullu sonuçlar rafını tek hamlede koşulsuz hale getirirdi.
Aaronson, makine desteğinin bir süredir yaklaştığını ekliyor: yakın tarihli bir sonuç, zeta fonksiyonunun önemli sıfırlarının kritik çizgiden en fazla 3/8 uzakta olduğunu gösterdi; Quanta Magazine'in yazısından bir gün önce ele aldığı bu çalışma, onun görüşüne göre sayılar teorisi için tam bir ispatın ima ettiği şeylerin önemli bir bölümünü şimdiden sağlıyor.
Sertifikaya güvenilir mi
Aaronson umutlu ama kaygısız değil. Lean'in topluluğun bugün ona yüklediği tüm ağırlığa rağmen, bir zamanlar 0=1 ispatlarını kabul etmiş hatalarla dolu bir geçmişi olan bir çekirdeğe sahip olduğunu ve altında yatan tip teorisin sağlamlık sorununun tam olarak çözülmediğini belirtiyor. Bu zayıflıkların acilen onarılması gerektiğini savunuyor, çünkü yeterince kararlı bir yapay zekâ bunları kullanarak yanlış bir önermeye sertifika verebilir. Burada böyle bir şey olduğuna dair hiçbir işaret görmediğini yazıyor: bugüne dek Lean sertifikasıyla desteklenen hiçbir yapay zekâ sonucu geri çekilmek zorunda kalmadı, oysa sertifika olmayan birkaç sonuç geri çekildi. Belirttiği bahse göre ispat tutar, ama tam bir kesinlikle değil.
Çalışan matematikçilerin kabulü ise ayrı bir soru. Aaronson, araştırmacıların dev Lean yapıtını, çekirdek fikirlerini insan terimleriyle çıkarıp açıklayıp yeniden inşa edene kadar geçici sayacaklarını düşünüyor; bu damıtma sürecinin yıllar alabileceğini söylüyor.
Kutlamayla karşılanan bir dönüm noktası
Signoregalilei.com'daki deneme tuhaf havayı yakalıyor. Yazar, bu büyüklükteki bir duyurunun bir Mars gezgini inişi ya da Higgs bozonunun keşfi gibi patlamasını bekliyordu; bunun yerine hava matematiğe benziyor, çünkü ispat — eğer tutuyorsa — bir insandan değil bir makineden gelmiş, sanki alan pes etmiş ve kitabın arkasındaki ceaplara bakmış gibi. Galileo'ya atıfla yazar, gerçekliğin dünyanın tesadüfen nasıl olduğundan ibaret olduğunu savunuyor ve gerçekten insani keşif penceresinin kapandığından endişe ediyor: eninde sonunda insanların hâlâ elle kanıtlayacağı her şey, kimsenin önce bir makineye vermeyi akıl etmediği bir problem olacak. Aaronson'un kapanış anecdotesi aynı yöne işaret ediyor: haberi kendisine söylediklerinde dokuz yaşındaki oğlu, şaşırmadığını bile söylemiş.
Neden önemli
Alpöge'nin iddiası incelemeye dayanırsa, matematiğin en uzun süredir açık problemlerinden biri düşüyor ve hipotez üzerine kurulmuş geniş bir literatür bir gecede koşulsuz hale geliyor. Ayrıca bu, uç seviye yapay zekâ modellerinin hiçbir insanın eşleşemeyeceği bir ölçekte doğrulanabilir matematiksel çalışmayı sürdürebildiğinin şimdiye kadarki en net kanıtı olur. Olay, gerçek darboğazın artık nerede yattığını ortaya koyuyor: ispat üretmekte değil, doğrulama araçlarının kendilerini sağlamlaştırmakta ve makinelerin ürettiğini insanın anlamasında. İspat asistanı çekirdeklerinin ve tip teorisi sağlamlığının, bir yapay zekâ bir hatayı silaha dönüştürmeden önce düzeltilmesi gerektiğine dair Aaronson'un uyarısı, bu tek iddianın çok ötesinde geçerli. Ve kalanların haritasını sıfırlıyor: Riemann'ın düştüğü bildirildiğine göre Aaronson, P ile NP'yi son büyük ödül olarak görüyor, diğerleri ise insan matematikçilerin hâlâ hangi rolü oynayacağını sorguluyor. İddia doğrulanmamış durumda ve topluluğun temkinli, önce-denetle tepkisi, tam da bu ağırlıkta bir sonucun talep ettiği şey.
- #anthropic
- #riemann-hypothesis
- #lean
- #formal-verification
- #mathematics
- #ai