Deneyimli geliştirici, tüm yeni açık kaynak projelerini güçlü copyleft lisans EUPL-1.2'ye taşıdı

28 yıldır açık kaynak yazılım yayımlayan bir geliştirici, varsayılan lisansını Avrupa Birliği Kamu Lisansı 1.2'ye (EUPL-1.2) dönüştürdüğünü açıklayarak JavaScript projelerini MIT ile yayımladığı yaklaşık on beş yıllık dönemi sonlandırdı. Hacker News'in ön sayfasına yükselen, bergie.iki.fi'deki blog yazısında, akış tabanlı programlama ortamı NoFlo'nun ve daha önceki Midgard çerçevesinin geliştiricisi Henri Bergius, tüm yeni çalışmalarının artık bu güçlü copyleft lisansı taşıdığını söylüyor ve bu değişikliği, bir zamanlar içinde yer aldığı serbest (permissive) lisans kampına bir reddediş olarak çerçeveliyor.

Lisanslamanın üç dönemi

Bergius, lisans geçmişinin üç farklı döneme ayrıldığını anlatıyor. İlk büyük projesi olan Midgard web çerçevesi LGPLv2 ile yayımlandı — seçilebilecek özgür yazılım lisansının görece az olduğu bir dönemde bir web çerçevesi için uygun hissettirdiğini söylediği zayıf copyleft bir tercih. Midgard'ın örnek web sitesi ise X11 lisansıyla yayımlandı.

2011 civarında, çalışmaları JavaScript'e kaydıkça MIT'ye geçti. Bu lisansı özünde sorumluluk reddi beyanı dışında neredeyse hiçbir yükümlülüğü olmayan bir düzenleme olarak nitelendiriyor ve bu tarzın kolay birlikte çalışabilirlik nedeniyle npm paket ekosisteminde norm hâline geldiğini belirtiyor. Bu dönemin ardından verimsiz bir dönem geldi: kurduğu şirket Flowhub kapandıktan sonra, hem iş durumunu hem de teknesiyle ilgilenmek için harcadığı zamanı gerekçe göstererek birkaç yıl boyunca neredeyse hiç yazılım yayımladı.

EUPL-1.2'nin farkı

EUPL, Avrupa Birliği tarafından oluşturulup yayımlanan ve Open Source Initiative tarafından onaylanan bir özgür yazılım lisansıdır. LGPL'nin zayıf copyleft yapısından veya MIT'nin serbestliğinden farklı olarak EUPL-1.2 güçlü bir copyleft lisanstır. Yazıya göre, yaygın olarak SaaS açığı olarak adlandırılan noktayı kapatıyor: karşılıklı lisanslama gerekliliği, yazılımın nasıl dağıtıldığına bakılmaksızın geçerli; yani yazılımı ağ üzerinden bir hizmet olarak sunmak kimseyi lisans şartlarından muaf tutmuyor.

Daha az dikkat çeken pratik bir avantaja da işaret ediyor: lisansın 23 dilde hukuken geçerli resmî çevirileri mevcut. Yazılımın çoğunun artık Silicon Valley'nin çok uzağında geliştirildiği ve kullanıldığı bir sektörde, hukuki metni birçok yargı alanında geçerliliğini koruyan bir lisansa sahip olmanın gerçek bir avantaj olduğunu savunuyor.

Değişimin ardındaki gerekçe

Yazının özü bir yenilgi itirafı gibi okunuyor. Bergius, açık kaynak kampının özgür yazılım kampıyla uzun süredir süren tartışmada tartışmayı kazandığını ama kullanıcılar ya da geliştiriciler için pek değerli bir şey elde etmediğini yazıyor. Onun değerlendirmesine göre hareketin başarısı esas olarak büyük şirketlerin ürün geliştirmesini ucuzlatmış ve küçük bir teknoloji sahibi grubunun aşırı servet biriktirmesine yardımcı olmuş.

Çıkarımı net: işleri serbest lisanslarla yayımlamayı bırakma zamanı. Şirketler, topluluk tarafından geliştirilen yazılımı topluluğun şartlarıyla kullanmaya istekli değillerse, kendi yazılımlarını geliştirmek için emek — ya da AI token'ları — harcamakta özgürler diye yazıyor.

Zaten kapsanan projeler

Yazıda EUPL-1.2 altında yayımlanmış dört proje listeleniyor: Reticulum mesh ağ protokolünün JavaScript uygulaması reticulum-js; Reticulum üzerine kurulu merkeziyetsiz bir yetkilendirme sistemi olan dacar; yenilenebilir enerjiyle çalışan tekneler için bir tahmin sistemi olan signalk-energy-predictor; ve InReach uydu kısa mesajları üzerinden blog yazıları yayımlamaya ve hava durumu verisi indirmeye yarayan offshore-blogging-system.

NoFlo Development Environment'ın yeniden yazımı da EUPL altında geliştiriliyor. Ancak NoFlo'nun kendisi MIT altında kalacak — bu, fikir değişikliği değil pratik bir kısıt; çünkü mevcut proje, tek bir yazarın basitçe yeniden lisanslayamayacağı önemli miktarda üçüncü taraf katkısı içeriyor.

Neden önemli

Tek bir gısımlayıcının varsayılan lisansı değiştirmesi nadiren dikkat çeker; ama bu yazı, ekosistem genelinde biriken bir duyguyu billurlaştırıyor. Serbest lisansların, özellikle JavaScript dünyasında, yeni projeler için düşünülmeden seçilen varsayılan hâline geldiği yılların ardından, geliştiricilerin artan bir kısmı bu pazarlığın gerçekten kendilerine mi yoksa esas olarak büyük ticari kullanıcılara mı hizmet ettiğini sorguluyor.

EUPL ayrıca, MIT tarzı serbestlik ile sektörün başka yerlerinde sürtünme yaratan şirket kontrollü source-available lisansların arasında bir yol sunuyor: OSI onaylı gerçek bir copyleft lisansı ve tek bir satıcı yerine kamusal bir kurum tarafından yayımlanmış, çok dilli hukuki statüye sahip. Şirketler açısından pratik etki somut — EUPL-1.2 altındaki yazılım, değişiklikleri lisansın şartlarına uygun olarak paylaşmadan basitçe ticari bir barındırılan hizmete dahil edilemiyor. Ve NoFlo istisnası, her yerdeki gısımlayıcılar için yararlı bir hatırlatma: yeniden lisanslama, projenin en başında en kolayı. MIT altında dış katkılar geldikten sonra, değiştirmek bir dosyayı düzenlemekten çok daha fazlası.