FAA, 435 tesiste disketleri E-IDS dijital sistemiyle değiştirmeye başladı

Disketler sonunda tarihe karışıyor

The Verge'nin haberine göre, Federal Aviation Administration (FAA), Amerika Birleşik Devletleri hava sahası sisteminin bazı bölümlerini hâlâ ayakta tutan 3,5 inç disketleri emekliye ayırmaya başladı. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, Enterprise – Information Display System ya da kısa adıyla E-IDS adlı yeni bir platformun devreye alınacağını duyurdu. Sistem, onlarca yıllık bu manyetik depolama ortamına hâlâ bağımlı olan dört eski kurulumun yerini alacak.

Yükseltmeler Atlantic City, Nashville, Rochester, Atlanta ve Salt Lake City'deki kontrol merkezleri de dahil olmak üzere beş tesiste şimdiden başladı. FAA, 2028 sonuna kadar hedeflenen 435 tesisin tamamına ulaşmayı planlıyor.

Yeni sistem ne yapıyor

E-IDS, kontrolörlerin şu anda daha eski ve birbirinden kopuk araçlardan derlediği bilgileri tek çatı altında topluyor. The Verge'nin aktardığına göre platform, gerçek zamanlı hava durumu uyarılarını, ekipman arızalarını, kısıtlı hava sahası değişikliklerini ve pilot raporlarını tek bir dijital panelde birleştiriyor; böylece hem manuel iş akışlarının hem de eski sistemlerin arkasındaki fiziksel ortamların yerini alıyor.

Duffy, değişimi açık bir dille ifade etti ve The Verge'nin aktardığı bir basın açıklamasında "Müjde Amerika: disketler gitti, 21. yüzyıl teknolojisi geldi" dedi.

Uzun süre gecikmiş bir değişim, yeni bir fikir değil

Duyuru hızlı bir çözüm gibi görünebilir ama The Verge, E-IDS'nin yeni bir proje olmadığına dikkat çekiyor. FAA, orijinal sözleşmeyi Virginia, Reston merkezli savunma yüklenicisi Leidos'a Ağustos 2020'de, ilk Trump yönetimi döneminde vermişti. Program o zamandan beri yıllarını tedarik süreçleri, güvenlik doğrulaması, testler ve yüklenici takvimleriyle uğraşarak geçirdi.

Sorunun büyüklüğü bir süredir biliniyor. The Verge'nin atıf yaptığı Eylül 2024 tarihli bir Government Accountability Office raporu, ülkenin kritik hava trafik kontrol altyapısının yüzde 90'ının teknoloji yenilemesi için vadesi geldiğinin ya da geçtiğinin tespit edildiğini ortaya koydu. İncelenen 138 sistemin neredeyse yarısı, fon yetersizliği, bakım uzmanlığı açığı ya da yedek parça eksikliği nedeniyle sürdürülemez ya da potansiyel olarak sürdürülemez olarak derecelendirildi.

Daha geniz bir krizin simgesi olarak disketler

The Verge'nin haberine göre, eski bir reality TV yıldızı ve Fox Business sunucusu olan Duffy, Amerikan hava trafik kontrolünün çağdışı olduğu savunusunda disketleri merkezî bir simge haline getirdi. Konuşmalarında ve röportajlarında disketleri sallayarak, onları hükümetin çürümesinin simgeleri olarak yaşlanan bakır kablolarla birlikte anıyor.

Ancak The Verge, disketlerin kök nedenden çok bir belirti olduğu konusunda uyarıyor. FAA, son yıllarda uçuş durdurmalar, pistteki tehlikeli yakın geçmeler, kontrolörlerdeki kronik tükenmişlik ve 2023 NOTAM çöküşü gibi yüksek profilli yazılım arızaları nedeniyle eleştirildi. Bir bilgi görüntüleme sistemini dijital panellerle değiştirmek, özellikle de binlerce sertifikalı profesyonel kontrolör eksikliği başta olmak üzere Amerikan havacılığındaki sistemik baskılar yanında görece kolay bir hedef.

Fon, tablonun diğer parçası. The Verge'nin aktardığına göre Duffy, 2025'te hava trafik kontrol modernizasyon planı için güvence altına alınan 12,5 milyar dolarlık peşin ödemenin üzerine Kongre'den ek 30 milyar dolar için lobi faaliyeti yürütüyor. Department of Transportation ayrıca kontrolör rolleri için oyunculara yönelik işe alım çabalarını tanıttı ve yardım için Elon Musk ve Peter Thiel dahil teknoloji dünyasının önde gelen isimlerine yaslandı.

Neden önemli

Ulusal hava sahası altyapısından disketlerin kaldırılması, hükümetin teknoloji borcu konusunda en sık dile getirilen örneklerden birini kapatıyor. E-IDS, 2028 sonuna kadar hava trafik sisteminin temel bir parçasını modern depolama ve ağ altyapısına taşıyor; GAO'nun bulguları ise çevresindeki altyapının ne kadar büyük bir bölümünün hâlâ aynı muameleye ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.

Bu durum aynı zamanda gözle görülür yükseltmelerin daha derin yapısal sorunları çözmeyeceğinin bir hatırlatıcısı. Personel eksikliği, fon açıkları ve onlarca başka yaşlanan sistem, son disket bir FAA tesisinden ayrıldıktan çok sonra da Amerikan hava yolculuğunun güvenilirliğini şekillendirmeye devam edecek.