Google ad-tech bölünmesinden kurtuldu ama işletme biçimini değiştirmek zorunda

Mahkeme ne karar verdi

Google reklam teknolojisi işini satmaya zorlanmayacak. TechCrunch'a göre, Virginia Doğu Bölgesi federal yargıcı Leonie M. Brinkema, Çarşamba günü şirketin bu işi elinde tutabileceğini, ancak rakiplerine daha adil bir şans tanıyacak şekilde uygulamalarını değiştirmesi gerektiğine hükmetti. Karar, Adalet Bakanlığı'nın 2023'te Google'ın reklam teknolojisindeki hâkimiyetini hedef alarak açtığı antitröst davasının çözüm aşamasına ilişkin.

Kararın hemen okunmasını güçleştiren iki detay var. Brinkema'nın tam yazılı kararı, tarafların gizlenecek kısımları hazırlayabilmesi için 14 gün boyunca mühürlü kalacak; ayrıca TechCrunch'ın aktardığı The New York Times'ın belirttiği gibi, karar Google'ın tam olarak nasıl uymasının beklendiğini açıklamıyor. Brinkema, Nisan 2025'te Google'ın ad-tech konumunu korurken yasa dışı davrandığına hükmetmişti; bu haftaki karar yalnızca bundan sonra ne olacağına ilişkinti.

Aynı biçimde ikinci bir antitröst kararı

Ad-tech davası, Google'a karşı açılmış iki büyük DOJ antitröst davasından biri. 2020'de arama üzerinden açılan ilki, 2024'te Google'ın arama işinin —çok kârlı arama reklamcılığı operasyonu dahil— yasa dışı bir tekel olduğu, şirketin tekel gücünü arama ve arama reklamlarına hâkim olmak için kullandığı sonucuna varan bir mahkeme kararıyla sonuçlandı.

O davada öngörülen çözümler bu hafta yinelenen bir örüntü izledi. Adalet Bakanlığı yetkilileri, Chrome tarayıcısının ve Android işletim sisteminin elden çıkarılması dahil arama işinin bölünmesini önerdi. Eylül 2025'te yargıç Amit Mehta bu elden çıkarma taleplerini reddetti: Google Chrome ve Android'i elinde tutabilecek, ancak münhasır varsayılan konum anlaşmalarına son vermesi ve belirli arama verilerini rakipleriyle paylaşması emredildi. Google şu anda bu çözümlere itiraz ediyor.

Brinkema'nın ad-tech kararı da büyük ölçüde aynı noktaya denk geliyor. Yapısal bir bölünme yerine, şirket şimdilik yalnızca genel hatlarıyla tanımlanan davranışsal yükümlülüklerle karşı karşıya.

Google ne diyor

Google sonucu bir zafer olarak sundu. Şirketin düzenleme işlerinden sorumlu başkan yardımcısı Lee-Anne Mulholland, TechCrunch'a yaptığı açıklamada, mahkemenin küçük işletmelerin yeni müşterilere ulaşmasına ve büyümesine yardımcı olan araçları bölmeye yönelik DOJ önerisini reddetmesinden duyulan memnuniyeti dile getirdi.

Davanın merkezindeki davranışlar

Çevrimiçi reklam ekosistemi ünlü biçimde şeffaf değildir ve hükümetin argümanları, TechCrunch'ın aktardığı gibi, büyük ölçüde Google'ın konumunu ilk başta nasıl güvence altına aldığına odaklandı. Şirket, arama motorunu mobil pazarın büyük bölümünde varsayılan hale getiren cihaz üreticileriyle münhasır anlaşmalar yaptı. Ayrıca, Google'ı varsayılan olarak koruma karşılığında reklam gelirinden pay alan operatörlerle gelir paylaşımı anlaşmalarına girdi. Savcılar, bu varsayılan statünün Google'ın reklam işinin arama motorunun yanındaki hâkimiyetini pekiştirdiğini savundu.

Neden önemli

Karar, internetin temel ekonomik motorlarından birini olduğu gibi bırakıyor. Google'ın ad-tech yığını, açık webin büyük bölümünde yayıncılar, reklamverenler ve borsalar arasında konumlanıyor; zorunlu bir elden çıkarma, çevrimiçi reklam pazarını ve ona bağımlı yayıncıların ekonomisini yeniden şekillendirebilirdi.

Ancak davranışsal çözümler kendi zorluklarını taşır. Bunların uygulanmasını denetlemek genellikle elden çıkarmalardan daha zordur; kararın ayrıntılardan yoksun olduğu ve tam metninin iki hafta boyunca mühürlü kaldığı bildirildiğinden, uyumun kim tarafından ve hangi ölçüte göre izleneceği belirsiz. Arama davasındaki bekleyen itirazı göz önüne alındığında, bu çözümün de tam olarak yürürlüğe girmesi uzun bir yoldan geçebilir. Reklamverenler, yayıncılar ve Google'ın rakipleri için, çığır açan bir antitröst tespitinin pratik sonuçları bir süre daha soyut kalabilir.