GPT-6 Astra, bir asırdır çözülemeden duran Birinci Dünya Savaşı dönemine ait bir Alman ADFGVX şifresini çözdü

GPT-6 Astra'nın, bir asırdan uzun süredir tüm çözüm girişimlerine direnen 1918 tarihli bir Alman askeri radyo mesajını çözdüğü bildiriliyor. 17 Eylül'de Hacker News'in ana sayfasına çıkan bir Prinz AI yazısına göre, mesaj — mütarekenin üzerinden iki haftadan biraz fazla bir süre geçtikten sonra, 27 Kasım 1918 tarihli ADFGVX ile şifrelenmiş bir iletim — tanınmış bir çözülememiş şifreler listesinden geliyordu ve yazarı, mesajın daha önce hiç okunmadığından haberdar olmadığını belirtiyor.

Bulmaca

Mesaj, Alman bilim blogu portalı Scienceblogs.de tarafından tutulan, seri katillerden bırakılan kriptogramlardan Voynich el yazmasına kadar uzanan yaklaşık 50 çözülememiş şifrelik bir listede izlenen Birinci Dünya Savaşı Alman radyo iletimlerinden bir sete ait. Yüzlerce savaş dönemi ADFGVX mesajı, şifre çözme uzmanı George Lasry dahil olmak üzere çeşitli kişiler tarafından zaten çözüldü, ancak yazar, bu mesaj dahil bir düzinesinden fazlasının tüm çabalara direndiğini belirtiyor.

ADFGVX iki aşamada çalışır. İlk olarak, düz metindeki her karakter — alfabeye ek olarak 0'dan 9'a rakamlar — A, D, F, G, V ve X harflerinden oluşan altı harflik kümeden seçilen bir çiftle değiştirilir; bu harfler, düzeni bir anahtar kelimeyle karıştırılan 6x6'lık bir tabloda satır ve sütun koordinatları olarak görev yapar. Yazarın örneğinde, HOUSE anahtarıyla AA çifti H'yi, AD ise O'yu temsil eder; böylece PRINZ, FX GD DX FV VD olur. İkinci olarak, elde edilen sembol dizisi yine bir kelimeyle anahtarlanan sütunlu yer değiştirmeden geçer: şifreli metin, anahtarın harflerinin altına satırlar halinde yazılır ve sütunlar, bu harflerin alfabetik sırasına göre okunur.

Çözüm

170 karakterlik mesaj üzerinde çalışan GPT-6 Astra, anahtar kelime olarak TRUPPENVERSCHIEBUNG — Almanca'da birlik nakli anlamına gelir — konusunda karar kıldı. Bu kelime, J. Rives Childs'ın The History and Principles of German Military Ciphers, 1914–1918 kitabının 214–215. sayfalarında yer alıyor ve çifte görev görüyor: harfleri ikame tablosunu karıştırıyor, kelimenin kendisi ise yer değiştirmeyi yönetiyor. 19 anahtar harfle, 170 şifreli sembol, 19'luk sekiz satırı ve 18'lik son bir satırı dolduruyor; sütunları anahtarın alfabetik sırasına göre okumak koordinat çiftlerini geri kazandırır, tablo da bunları harflere geri dönüştürür.

Elde edilen düz metin, blogda İngilizce olarak şu şekilde veriliyor:

AN ENGLISH CRUISER ARRIVED AT SEVASTOPOL ON THE ?4TH AN ALLIED SQUADRON FOLLOWS ON THE 26TH

Tarih öğesi kısmen bozuk, ancak geri kalan kısmı doğrulamak için yeterince spesifik — ve yazar, modelin tam olarak bunu yaptığını söylüyor. Gönderiye göre GPT-6 Astra, HMS Canterbury'nin orijinal günlüklerine ulaştı; günlükler kruvazörün 24 Kasım 1918'de Sivastopol'a vardığını, müttefik filonun ise 26 Kasım'da geldiğini kaydediyor — bu da her iki noktada da çözülen mesajla örtüşüyor.

Neden çözülemedi

Gönderide aktarılan Astra'nın kendi hipotezi, TRUPPENVERSCHIEBUNG'ın yalnızca 9 Aralık 1918'den itibaren kullanımda olduğuna inanıldığı yönünde. Bu mesaj 27 Kasım'da iletildiği için, belgelenmiş anahtar çizelgesinden yola çıkan hiç kimse bu anahtarı bu şifreli metin üzerinde denememiş olur. Anahtarın kayıtların düşündüğünden daha erken hizmete girmesinin nedeni hâlâ bilinmiyor, diye kabul ediyor gönderi.

Uyarılar

Bu, tek bir yazarın tek bir model oturumuna ilişkin anlatısı ve ilk çözüm iddiası da tamamen o yazarın alan bilgisine dayanıyor. Yine de doğrulama alışılmadık derecede güçlü: kriptanalizden bağımsız birincil kaynaklar — kruvazörün günlükleri — çözülen düz metinde adı geçen her iki olayla da örtüşüyor ve bozuk olan "?4TH" ifadesi, günlüklerdeki 24'ündeki varışla tutarlı.

Neden önemli

Bu, sentetik bir benchmark değil, tarihsel kriptanalizdeki gerçek bir açık problemdi. Çözüm; doğru anahtarı yüz yıllık literatürde bulmayı, zahmetli hesaplaşma gerektiren (düzensiz sütunlar, 19 harfli bir anahtarın alfabetik yeniden sıralanması) iki aşamalı bir şifre çözmeyi yürütmeyi, önceki tüm girişimlerin neden başarısız olduğuna dair bir hipotez oluşturmayı ve ardından sonucu arşiv kaynaklarıyla doğrulamayı gerektirdi. Bu tam zincir — bilgi getirme, akıl yürütme ve kendini doğrulama — tam da sınır LLM'lerin ilerleme iddiasında olduğu çok adımlı çalışma türü ve 107 yıllık çözülememiş bir şifre, bunun alışılmadık derecede okunabilir bir gösterimi oluyor. Bu durum ayrıca bu modellere tarihçilere ve arşivcilere yardımcı olarak pratik bir rol biçiyor: hem şifre çözebilen hem de doğrulayabilen bir sistem, listede hâlâ bir düzineden fazlası bulunan çözülememiş mesajların üstesinden gelmeye yardımcı olabilir.