Hollandalı düzenleyici, otomatik sürücü askıya almaları nedeniyle Uber'a 825 milyon euro GDPR cezası kesti

Hollandalı düzenleyici yaklaşık 1 milyar dolarlık ceza kesti

Hollanda Veri Koruma Kurumu, sürücü hesaplarını askıya almak için otomatik sistemler kullanması nedeniyle Uber'a 825 milyon euro (yaklaşık 966 milyon dolar) ceza verdi. TechCrunch, Reuters'a dayandırarak bildirdiğine göre bu tutar, Avrupa'nın Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) kapsamında şimdiye kadar verilen ikinci en büyük ceza.

Dava, Uber'ın sürücüleri yeterli ön bildirim olmadan ve anlamlı bir insan müdahalesi olmadan otomatik işlemlerle hesaplarını askıya aldığına dair şikayetlerden doğdu. Kurumun başkan yardımcısı Monique Verdier yaptığı açıklamada, şirketin "ciddi ihlaller işlediğini" ve etkilenen kişiler için sonuçları bu kadar önemli olduğunda "bir bilgisayarın kendi başına karar vermemesi gerektiğini" söyledi.

Uber bulguları reddediyor

Uber, düzenleyicinin temel iddialarını reddediyor. Şirket, hesap askıya almalarının çoğunun kısa sürdüğünü, insan incelemesi olmadan kalıcı bir hesap kapatma gerçekleşmediğini ve sürücülerin itiraz yolu bulunduğunu savunuyor. Hollandalı otorite ise bazı sürücülerin hiçbir insan incelemesi olmadan kalıcı olarak çıkarıldığını iddia ediyor — Uber bu tanımlamaya itiraz ediyor. Her halükârda şirket itiraz etmeyi planlıyor ve bir sözcü, Reuters'a Uber'ın karardan ve "orantısız ceza" olarak nitelendirdiği tutardan güçlü şekilde ayrıştığını söyledi.

Askıya alınan bir sürücünden dönüm noktası bir davaya

Bu yaptırım, 2019'da hesabı kapatılan eski Fransız Uber sürücüsü Brahim Ben Ali'ye dayanıyor. TechCrunch'a göre Ben Ali, 170 başka sürücünün tanıklıklarını topladı ve şikayetini nihayetinde Uber'ın Avrupa merkezinin bulunduğu, dolayısıyla Hollandalı otoriteye davaya bakma yetkisi veren Hollanda'da sundu.

Kendisine, sürücülerin askıya alma kararlarının nasıl verildiğine dair veri toplamalarına yardım eden İsviçre merkezli dijital haklar sivil toplum kuruluşu PersonalData.io destek oldu. Kuruluşun kurucusu Paul-Olivier Dehaye, sisteme yerleşik dengesizliğe dikkat çekti: bir sürücü "memnun yolcularla bin yolculuk tamamlayabilir, ama tek bir kişi çok ciddi bir sorun bildirirse sonuçlar devasa olabilir".

Üçüncü ceza ve planlanan toplu dava

Dehaye, bunun Hollandalı düzenleyicinin Uber'a kestiği üçüncü ceza olduğunu — sürücülerin kişisel verilerinin işlenmesine ilişkin 290 milyon euro ve ilgili konularda 10 milyon euroluk cezaların ardından — ve üçünün de aynı sürücü grubunun şikayetlerinden kaynaklandığını söylüyor.

Dehaye şimdi sürücülerin tazminat talep edebileceği bir toplu dava başlatmayı ve bu davayı ile ilerleyecek düzenleyici işlemleri desteklemek için StartClaims adında bir şirket kurmayı planlıyor. İlk hedefi Uber olan şirket, diğer gig ekonomisi uyuşmazlıklarına ve adtech gibi ilgili alanlara扩展mayı hedefliyor.

"Zaman saatı" karşı argümanı

Karar geri tepkiyle karşılandı. Daring Fireball'dan John Gruber, kararın müşterileri dolandıran ya da hiç almadığı yolcuları yerinde bırakan sürücüleri yakalamasını AB'de Uber için yasa dışı hale getirdiği göründüğünü savundu. Ayrıca düzenleyicinin çerçevesine itiraz etti: onun görüşüne göre bu kararları "bir bilgisayarın" verdiğini söylemek, sürekli geç kalan bir çalışmayı işten çıkarmaya "zaman saatinin" karar verdiğinizi söylemek gibi — yöneticiler politikaları belirler, cihazlar yalnızca uyumu ölçer.

TechCrunch'un aktardığına göre Dehaye'nin yanıtı, bunun "asıl noktayı kaçırdığı" yönünde. Uber, hile yapan sürücüleri cezalandırmak için insanları kullanmakta özgürdür diye savunuyor, ama o zaman bu kararların sorumluluğunu da üstlenmesi gerekir — bir pazar yeri gibi değil, bir işveren gibi davranarak.

Neden önemli

1 milyar dolara yakın tutarıyla bu, bugüne kadar herhangi bir yerde uygulanan en büyük gizlilik cezalarından biri ve doğrudan algoritmik yönetimi hedef alıyor: bir platformda kimin çalışmasına izin verileceğine karar veren otomatik sistemler. AB gizlilik hukuku, bireyleri önemli ölçüde etkileyen, tamamen otomatik yollarla verilen kararları kısıtlar ve bu ceza, düzenleyicilerin bu ilkeyi hesap kapatmanın birinin geçim kaynağını geceden geceye kesebildiği gig çalışmasına uygulamaya istekli olduğunu gösteriyor.

Ceza Uber'ın itirazından sağlam çıkarsa, Avrupa'da faaliyet gösteren platformlar, otomatik karar sistemlerine insan incelemesi, ön bildirim ve gerçek itiraz kanalları eklemek için yenilenmiş bir baskıyla karşılaşacak — yalnızca sürücüler için değil, bir makinenin hesabını kapatabildiği her kullanıcı için. Planlanan toplu dava ise ikinci bir kaldıraç ekliyor: düzenleyici cezaların ötesinde, toplu tazminat talepleri kötü yönetilen otomatik kararları ciddi ölçüde daha maliyetli hale getirebilir.