Linux arm64, big-endian kernel desteğini bırakmaya ve CPU'ları paralel önyüklemeye hazırlanıyor

Arm64, big-endian kernel desteğinden kurtuluyor

64-bit Arm üzerinde Linux'un yönü bu hafta, arm64 maintainer'ı Will Deacon tarafından aynı gün içinde paylaşılan iki patch serisiyle belirlendi. dev.to'ya göre ilki, 7 Eylül'de paylaşılan ve arm64 ağacından yaklaşık 540 satırlık big-endian işleme kodunu kaldıran 14 patch'lik setin ikinci sürümü. BPF JIT, crypto assembly kodları, optimize edilmiş string rutinleri, compat vDSO derlemesi ve KVM hypervisor nesnesi big-endian yollarını kaybediyor ve CONFIG_CPU_BIG_ENDIAN arch/arm64'den tamamen kalkıyor. 7.3-rc1 üzerine rebased edilen v2 serisi artık erken önyükleme sırasında little-endian'ı açıkça zorluyor ve Catalin Marinas, Arnd Bergmann, Eric Biggers ile Marc Zyngier'den onayları da almış durumda. Silme işlemi 7.4 merge window için planlanıyor.

dev.to'nun açıkladığı gibi bu, ani bir karar değil aşamalı bir sürecin sonu: big-endian yapılandırması Linux 6.18'de BROKEN'a bağımlı hale getirilmiş, yani fiilen derlenemez duruma gelmişti ve o zamandan beri ölü kod ağaçtan çıkıyor. Big-endian arm64 donanımı çoğunlukla vendor kernel çalıştıran ağ ve telecom cihazlarında var ve mainline'da hiçbir zaman gerçek bir big-endian arm64 kullanıcı tabanı olmadı. Gömülü ekipler için önemli bir detay var: 32-bit kullanıcı görevleri için SETEND emülasyonu kalıyor, dolayısıyla karışık endian'lı 32-bit userspace çalışmaya devam ediyor. Bergmann ayrıca inceleme sırasında 32-bit Arm'ın da aynı yolda olduğunu doğruladı; big-endian 7.3'te deprecated olarak işaretlendi ve ixp4xx platformu little-endian çalışacak şekilde onarıldı; arm32'deki kaldırmanın bir uzun süreli sürüm daha beklemesi bekleniyor.

PSCI üzerinden paralel CPU onlining

19 patch'lik ikinci seri, arm64'ye paralel ikincil CPU açılışını getiriyor ve bunu x86, MIPS ve RISC-V'nin halihazırda kullandığı genel HOTPLUG_PARALLEL mekanizmasına bağlıyor — arm64'de bu şimdiye kadar yoktu. Seri, Huawei'den Jinjie Ruan'ın Haziran'da paylaştığı önceki HOTPLUG_PARALLEL çalışmasının yerine geçiyor ve cover letter, Ruan'ın katkısına teşekkür ediyor.

Mekanizmanın merkezinde, CPU_ON çağrısına firmware'in gelen CPU'ya aktardığı bir context argümanı kazandıran PSCI v0.2 var. Seri bunu, her ikincil CPU'ya önyükleme parametrelerini doğrudan firmware üzerinden geçirmek için kullanıyor ve her CPU'nun kendisini paylaşılan global duruma karşı tanımlamak zorunda olduğu serileştirme noktasını ortadan kaldırıyor. Bu kalkınca arm64, kendine özel ikincil CPU senkronizasyonunu bırakıp paylaşılan paralel, split-startup ve core-sync kodunu benimseyebiliyor; son bir patch ise piyasaktaki kartlardaki bozuk PSCI firmware'ine karşı açılışı sağlamlaştırıyor.

Performans rakamları öncül seriden geliyor: Ruan, 192 çekirdekli bir HiSilicon sunucusunun CPU'larını 14,6 saniye yerine 8,6 saniyede açtığını, yani yüzde 41 azalma ölçtü; 32 ve 64 çekirdekli kartlarda ise yüzde 62 ila 65 arası kısalma görüldü. Confidential guest'lerde bir güvenlik faydası da var: yeni şema, onlining penceresi kapandıktan sonra kötü niyetli bir hypervisor'un ikincil CPU'lar enjekte etmesine karşı savunma sağlıyor. Deacon tasarımı geçen yılki KVM Forum'da sundu ve seri 7.3-rc2'ye dayandığı için en erken gerçekçi merge hedefi 7.4.

Yoğun bir 7.3-rc2, Buildroot 2026.08 ve crawler yükü

Linus Torvalds 6 Eylül'de Linux 7.3-rc2'yi yayınladı ve bunu, döngünün normalde en sakin noktasında beklenmedik ölçüde yoğun bir sürüm olarak nitelendirerek, insanların bu yoğunluktan her durumda AI'yı suçlayacağı esprisini yaptı. Düzeltmeler dosya sistemleri, networking, BPF, büyük bir DRM pull ve geç gelen EDAC güncellemelerini kapsıyor; öne çıkanlar ise hibrit CPU'larda cache farkındalı yük dengelemesine yönelik scheduler düzeltmeleri.

Gömülü dünyasında Buildroot 2026.08, Linux 7.1.x header'ları, GCC 16.2.0, glibc 2.44, M68K nommu desteği ve IBM Power 10/11 desteği dahil yaklaşık 1.000 değişiklikle yayınlandı. Kernel.org ayrıca AI crawler'ların git altyapısı kapasitesinin kabaca beşte birini tükettiğine dair birinci elden ölçümler yayınladı — günlük yaklaşık 6 milyon istek ve trafiğin yalnızca yüzde 2'si civarı meşru sayılıyor.

Neden önemli

Her iki arm64 serisi de platformun önümüzdeki on yıl için nasıl görüneceğini değiştiriyor. Biri, mainline'da neredeyse kimsenin kullanmadığı bir yapılandırma eksenini silerek hot path'lerdeki koşullu assembly kodunu azaltıyor; diğeri PSCI tabanlı makinelerin önyükleme şeklini modernize ediyor ve çekirdek sayısıyla ölçeklenen kazanımlar ürünlerin önem verdiği hızlı önyükleme pencerelerine doğrudan oturuyor. Gerçekten big-endian bir arm64 kernel'e ihtiyaç duyan ekipler için artık 7.3'te sert bir tavan var ve silikon sağlayıcılarıyla göç görüşmelerine başlamaları gerekiyor. Diğer herkes daha sade koddan ve daha hızlı açılıştan yararlanıyor; ancak paralel yol, vendor firmware içinde bugüne kadar yalnızca seri olarak test edilmiş PSCI uygulamalarını zorlayacak — Trusted Firmware-A portlarının maintainer'ları burada doğal ilk testçiler.