Margaret Hamilton, Apollo uçuş yazılımının lideri ve bilişim öncüsü, 90 yaşında vefat etti

Apollo astronotlarını Ay'a taşıyan yerleşik uçuş yazılımının geliştirilmesine liderlik eden bilgisayar bilimci Margaret Hamilton, ölümünü 7 Ekim'de duyuran MIT News'e göre 30 Eylül'de 90 yaşında vefat etti. MIT, Hamilton'un yazılım mühendisliğinin başlı başına bir disiplin olarak yerleşmesine katkı sağladığını belirtti — kod yazmaya başladığında neredeyse var olmayan bir alan.

Hava durumu modellerinden Ay'a

1936'da Indiana'nın Paoli kentinde doğan Hamilton, Earlham College'a geçmeden önce Michigan Üniversitesi'nde matematik okudu ve 1958'de felsefe yan dalıyla matematik derecesini aldı. 1959'da Boston'a taşındıktan sonra MIT'nin meteoroloji bölümünde Edward Lorenz için hava tahmini yazılımı yazmak üzere geçici bir görev aldı — bu çalışma daha sonra Lorenz'in kaos teorisiyle ilgili yayınlarına temel oluşturdu.

1961'de MIT Lincoln Laboratory'ye geçen Hamilton, SAGE hava savunma sistemi için yazılım yazdı ve düşman olabilecek uçakları aramakta kullanılan AN/FSQ-7 prototip bilgisayarını programladı. MIT News'in belirttiğine göre yazılım güvenilirliğine ilgisi ilk olarak orada, o dönemde büyük ölçüde keşfedilmemiş bir kavrama duyduğu ilgiyle başladı.

1965'te yüksek lisans çalışmalarına hazırlanırken kocası bir gazete ilanı fark etti: NASA'nın Apollo uçuş yazılımı sözleşmesini elinde bulunduran MIT Instrumentation Lab, "insanı Ay'a göndermeye" yardımcı olacak kişiler arıyordu. Hamilton başvurdu ve projenin ilk programcısı — aynı zamanda ilk kadın programcısı — oldu. 1968'e gelindiğinde Komuta ve Servis Modülü yazılım ekibine liderlik eden yardımcı direktördü; proje o zamana kadar 400'den fazla kişiye ulaşmıştı.

Alarmlar, hatalar ve tutan bir iniş

Hamilton'un hata modlarına odaklanması defalarca karşılığını verdi. Dört yaşındaki kızı Lauren, uçuş simülatöründe fırlatma öncesi P01 programını çalıştırmayı başardığında ve simülatörü çökettiğinde Hamilton bir yazılım düzeltmesi önerdi — ancak eğitimli astronotların böyle bir hata yapmayacağı gerekçesiyle önerisi reddedildi. 1968'deki Apollo 8 görevinde Jim Lovell tam olarak bunu yaptı ve görevin navigasyon verilerini uçuş ortasında sildi. Sorunu çözmek için Hamilton'un ekibi devreye alındı ve koruyucu değişikliği sonrasında yazılıma eklendi. MIT News bu olayu, insan hatasını öngörmeyi ve sınırlandırmayı hedefleyen kod anlamıyla "savunmacı" programlamanın erken bir örneği olarak tanımlıyor.

Belirleyici an 1969 Temmuz'undaki Apollo 11'de yaşandı. Eagle iniş aracı Ay yüzeyine yaklaşırken güdüm bilgisayarı 1202 alarmları verdi: bir donanım anahtarındaki arıza bilgisayarı aşırı yüklemişti ve aracın inişi yönetip yönetemeyeceği belirsizdi. Hamilton'un ekibi yazılıma öncelik temelli zamanlama yerleştirdiği için bilgisayar düşük öncelikli arka plan görevlerini kapattı ve görev açısından kritik olanları çalıştırmaya devam etti. Houston yazılıma güvendi ve inişin devamına izin verdi; iki astronot Ay yüzeyinde yürüdü.

Girişimci ve savunucu

Apollo programı sona yaklaşırken Instrumentation Lab, MIT'den ayrılıp bağımsız Draper Laboratory haline geldi; laboratuvarın başkanı ve CEO'su Jerry Wohletz, Hamilton'un kuruluş üzerinde silinmez bir iz bıraktığını söyledi. Hamilton 1976'da, hata önleme ve hata toleransı yaklaşımının çevresinde kurulan Higher Order Software'ı ve daha sonra Hamilton Technologies'ü faaliyete geçirdi. Amiral gemisi ürünü olan Universal Systems Language (USL), aynı güvenilirlik ilkelerini karmaşık yazılım sistemlerine taşımayı hedefleyen bir sistem modelleme dili ve metodolojisidir.

Hamilton 130'dan fazla yayına imza attı ve kariyerinin büyük bölümünde yazılımın meşru bir mühendislik disiplini olarak tanınması için mücadele etti. 2016'da Başkan Barack Obama ona Özgürlük Madalyası (Presidential Medal of Freedom) verdi; madalya gerekçesinde, yeni yazılım mühendisliği biçimleri tanımladığı ve "Amerika'nın Ay'a ayak basmasına yardımcı olan kodu yazdığı" belirtildi. 2009'da geçmişe bakan Hamilton, yazılımın "bir gizem, bir kara kutu" olarak görüldüğü için ekibine sıra dışı bir özgürlük ve güven tanındığını MIT News'e şöyle anlattı: "Öncü olmaktan başka seçenek yoktu."

Neden önemli

Hamilton'un kariyeri, büyük ölçüde yazılım mühendisliğinin bir meslek olarak doğuş hikâyesi. Ekibinin aşırı kısıtlamalar altında geliştirdiği uygulamalar — öncelik temelli zamanlama, hata toleransı, savunmacı tasarım — bugün işletim sistemlerinden uzay aracı aviyoniğine ve bulut altyapısına kadar her şeyin temelini oluşturuyor. Onun vefatı ayrıca bilişim tarihinin bir bölümünü kapatıyor: 1960'lar donanımında yazılımın insan hayatlarıyla güvenebileceğini kanıtlayan nesilden birinin kaybını simgeliyor.