Nvidia, kurucusu Jensen Huang'ı Çin'e çip satışı konusunda kongre soruşturmaları sürerken görevden aldı

Nvidia kurucusuyla yollarını ayırıyor

TechCrunch'a göre Nvidia, Jensen Huang'ı CEO görevinden aldı ve şirketin kurucusu olduğu Nvidia'daki liderlik dönemi sona erdi. Bu karar Perşembe günü, Huang'ın ABD'li yetkililerin Çinli bir casus olduğundan şüphelendiği bildirilen bir kadınla evlilik dışı bir ilişkisi olduğunu kabul etmesinin hemen ardından geldi. TechCrunch'ın haberine göre kendisinin Nvidia çalışanlarıyla başka ilişkileri olduğuna dair suçlamalar da ortaya çıktı.

Haberde adı Alice Huang olarak açıklanan kadın, ABD'li yetkililerin gelişmiş Nvidia çiplerinin Çin'e aktarılmasına aracılık etmekten şüphelendiği, Singapur merkezli bir Nvidia müşterisi olan Megaspeed'de yöneticiydi.

Demokratlar soruşturma açıyor

Aynı gün Kongre'deki Demokratlar, Trump yönetiminin Nvidia'nın Çin'e çip satışını nasıl ele aldığına ilişkin bir soruşturma başlattı. Girişimi, Temsilciler Meclisi Ways and Means Komitesi'nde kıdemli Demokrat olan Massachusetts Temsilcisi Richard Neal ile Senato Finance Komitesi'nde kıdemli Demokrat olan Oregon Senatörü Ron Wyden yönetiyor. TechCrunch'ın belirttiği gibi Demokratlar her iki mecliste de azınlıkta olduğu için bilgi talep edebiliyor fakat cevap vermeye zorlayamıyorlar.

Ticaret Bakanı Howard Lutnick'a gönderdikleri mektupta, milletvekillerinin şüpheli bulduğu ve yasadışı olduğunu ileri sürdükleri bir düzenlemeye ilişkin kayıtların muhafaza edilmesini istiyorlar.

Mektupta neler anlatılıyor

Mektupta belirtildiğine göre Başkan Trump, Nvidia'nın H200 çiplerinin Çin'e satışını, Tayvan'da üretilen çiplerin önce ABD'ye gönderilmesi koşuluyla onayladı. Varışta bir gümrük vergisi uygulandı; mektuba göre bu, hükümetin Nvidia'nın Çin satışlarından pay almasını sağlayan anayasaya aykırı bir ihracat vergisi anlamına geliyordu. Lutnick liderliğindeki Ticaret Bakanlığı ardından ihracat lisansını verdi.

Bu düzenlemenin gelir paylaşımı boyutu zaten kamuoyunca biliniyordu. Associated Press, Ağustos 2025'te Nvidia ve AMD'nin ihracat lisansları karşılığında ABD hükümetine Çin çip satışlarından elde ettikleri gelirin yüzde 15'ini vermeyi kabul ettiğini haberleşmişti.

Mektup bu anlaşmanın ötesine birkaç cephede taşıyor. ABD istihbaratının Lutnick'i Alice Huang ve onun Jensen Huang'la ilişkisi konusunda uyardığı bildirilmesine rağmen Lutnick'in neden Megaspeed'in çip almaya devam etmesine izin verdiğini soruyor. Kayıtlı adreslerinde fiziksel bir varlığı bulunmayan diğer Asya şirketlerine verilen onayları sorguluyor. Ayrıca Nvidia'nın Trump'ın projelerine yaptığı bağışların — bir balo salonu için verilen 26 milyon dolar dahil — rolünü gündeme getiriyor ve ihracat anlaşmasının, Trump'ın Huang'ın kişisel zaafından haberdar olmasının ardından onaylandığına dikkat çekiyor.

TechCrunch ayrıca, bir önceki Pazar günü yayınlanan ve Trump'ın adını açıklamadığı bir yapay zeka yöneticisini hapis cezasıyla tehdit ettiğini anlattığı 60 Minutes röportajına işaret ediyor; Başkanın anlattığına göre yönetici bunun ardından geri adım atmış.

Huang ifade vermeyi kabul ediyor

Demokratların soruşturması, iddia edilen casus ilişkisi haberinin ortaya çıkmasından bu yana yüzeye çıkan ikinci kongre soruşturması. ÇKP'yle İlgili Temsilciler Meclisi Seçim Komitesi, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi ve Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi'ni kapsayan ayrı bir Cumhhar Republican grubu, Huang'dan kapalı bir oturumda ifade vermesini talep etmiş ve reddetmesi halinde zorunlu çağrı çıkarma tehdidinde bulunmuştu. Perşembe günü Nvidia'dan ayrıldıktan sonra Huang ifade vermeyi kabul etti.

Neden önemli

Nvidia, yapay zeka sektöründeki işlem gücünün çoğunun arkasındaki donanımı sağlıyor; dolayısıyla kurucusunun casusluktan şüphelenilen bir kişiyle ilişkisi nedeniyle ani şekilde ayrılması, sektör için tek başına büyük bir sarsıntı. Ancak soruşturmalar daha da ileriye uzanıyor: ihracat lisanslamasının bir gelir paylaşımı düzenlemesi, siyasi bağışlar ve yönetimin bir genel müdürün özel yaşamına dair bilgisi tarafından şekillendirilip şekillendirilmediğini, Çin'e çip akışları da gösterede olacak şekilde inceliyor. Soruşturmacılardan biri yalnızca soru sorabilirken diğeri zorunlu çağrı çıkarabildiği için, sonuçta ne kadarının ortaya çıkacağı gerçekler kadar komite kontrolüne de bağlı olabilir.