Veda: Rust ile sıfırdan yazılmış, agent odaklı bir işletim sistemi

Bir agentın etrafına inşa edilmiş işletim sistemi

Veda, sıfırdan Rust ile yazılmış, yapay zekâ agentını sonradan ekilen bir uygulama olarak değil, çekirdek bir sistem bileşeni olarak ele alan yeni bir açık kaynak işletim sistemi. Hacker News'in ana sayfasında öne çıkan projenin GitHub deposuna göre agent, açılışta başlatılan ve arıza verirse yeniden başlatılacak şekilde izlenen bir sistem servisi. Kullanıcılar agentı adını söyleyerek, taskbar'daki küçük bir halkaya tıklayarak veya Super+Space tuşlarına basarak uyandırıyor; agent da ardından, klavye ve fare ile aynı iç işlemleri kullanarak uygulamalar arasında hareket ediyor ve geri alması zor her şeyden önce izin istemek üzere durakluyor.

Platform ilkesi olarak agent desteği

Deponun merkezindeki iddia şu: mevcut işletim sistemleri klavye başında oturan biri için tasarlandı, bu yüzden sonradan eklenen asistanlar ya piksel okumak, ya sahte girdi üretmek ya da API sunan az sayıda uygulamaya bel bağmak zorunda kalıyor. Veda bu düzeni tersine çeviriyor. Agent yeteneği, uygulama platformunun kendisinin bir parçası: her program aksiyonlarını —her biri tipli parametreler ve risk sınıflandırmasıyla— bildiriyor, ekranda gösterdiğini yapılandırılmış durum olarak yayımlıyor ve agent isteklerini doğrudan girdiyle aynı kod yolundan yürütüyor; böylece pencere, sonucu kullanıcı eliyle yapmış gibi tam olarak gösteriyor. Gelen uygulamalar toplamda 70'ten fazla aksiyon sunuyor; belgeye yazı yazmaktan oyunda bir yarış başlatmaya kadar uzanıyorlar.

Modelin altında zorunlu kılınan onay

Her aksiyon üç sınıftan birine giriyor: rutin, hassas veya yıkıcı. Rutin aksiyonlar hemen yürütülüyor; diğerleri kullanıcı onaylayana kadar bekletiliyor. Kritik nokta şu: bu zorunluluk dil modelinde değil, agent servisinde yaşıyor. Bekleyen bir çağrı yanıt bekliyor, onayı yalnızca masaüstü kabuğu verebiliyor, sistem her programı init'in bağlantılarına eklediği kimlikle tanıyor ve agentın bir belge veya uygulama içinde okuduğu hiçbir şey bir yetkilendirme sağlayamıyor. Hassas aksiyonlara kalıcı izin verilebilirken, yıkıcı olanlar her seferinde yeniden onaylanıyor.

Ses, bağlam ve hafıza

Veda ses öncelikli. Konuşmalar gerçek zamanlı yürüyor, agent sözü kesildiğinde durup dinliyor ve ses servisi, agentın kendi sesini duymasını engelleyen gürültü engelleme ile konuşurken diğer sesleri kısma (ducking) sağlıyor. Bekleme durumundayken cihaz üzerindeki bir ses dedektörü konuşma dinliyor; böylece biri konuşana kadar hiçbir şey bilgisayardan çıkmıyor. Konuşma tanıma, dil modeli ve ses Deepgram'ın Voice Agent platformundan geliyor ve ses verisi Deepgram'ın model iyileştirmesinden muaf tutulmuş; model, ses ve hatta agentın adı Ayarlar'dan seçilebiliyor. Agentın hafızası yalnızca kullanıcının ona açıkça söylediğini saklıyor, kendi çıkarımlarını asla; veriyi yerel olarak tutuyor ve Ayarlar her kaydı gösterip silebiliyor. Her konuşma gerçek bağlamla başlıyor: saat, ekrandaki pencereler, her uygulamanın kullanılabilir aksiyonları ve önceki oturumun nasıl bittiği.

Altındaki Rust yığını

Geri kalan her şey de özgün kod: bir UEFI bootloader; yalıtım, zamanlama, bellek yönetimi ve IPC ile sınırlı kalan, capability tabanlı vkernel adlı bir microkernel; ayrıca sürücüler, sistem servisleri, bir compositing window manager, özel bir vui toolkit ve uygulamalar. Pencere sistemi çökerse init onu yeniden başlatıyor ve masaüstü kullanıcı müdahalesi olmadan kendini toparlıyor. Masaüstü, Intel grafikli makinelerde GPU üzerinde OpenGL ES ile, başka işlemcilerde ise işlemci üzerinde kareleri birleştiriyor. Ağ, IPv4 ve IPv6, DHCP, DNS, yönlendirme, TCP ve UDP'yi kapsayan bir kullanıcı alanı (user-space) servisi; Wi-Fi WPA2, WPA3 ve açık ağları destekliyor; Wi-Fi, sanal bir makinede çalışan ve yalnızca çerçeve taşımayla sınırlı Linux sürücülerine dayanıyor. Yalnızca birkaç olgun crate ödünç alınmış — TCP/IP için smoltcp, TLS için rustls ve kriptografi için RustCrypto. Veda, x86-64 PC'leri ve QEMU'yu hedefliyor; QEMU, İnternet'e köprülenmiş simüle edilmiş bir Wi-Fi ortamı sunuyor.

Neden önemli

Sektörün baskın yaklaşımı, agentları Windows, macOS ve Linux üzerine katmanlıyor ve ekran okuma ile sentetik tıklamaların sürtünmesini kabulleniyor. Veda ters yönde bir temiz oda deneyi: tipli aksiyonlar, yapılandırılmış durum ve modele emanet edilmek yerine modelin altında zorunlu kılınan onayla, uygulama modeli en baştan bir agentı varsayan bir işletim sistemi. Hâlâ bir sürücü sanal makinesine ve bulutta barındırılan zekâya yaslanan bir hobi projesi ve günlük güvenilirliğini henüz kanıtlamış değil. Ama agent öncelikli bilgi işlem için incelenebilir bir referans tasarım olarak, arayüzlerin bir zamanlar grafiksel arayüz gibi bir platform ilkesi olarak ele alınması durumunda masaüstünün neye dönüşebileceğini çiziyor.