X Nitter'ı hedef alırken, bir geliştirici Berners-Lee'in Dev Küresel Graf argümanını canlandırıyor

2007 tarihli bir deneme yeni bir kitle buluyor

2007'de Tim Berners-Lee, The Giant Global Graph başlıklı bir deneme yayımladı; insanların diğer insanlarla olan ilişkilerinin tekil belgelerin ve web sitelerinin ötesine taşımasını, böylece başka herhangi bir site ya da programın bu bilgiyle çalışabilmesini istediğini düşünüyordu. Neredeyse iki on yıl sonra bu deneme yeniden dolaşıma girdi ve tetikleyici, sosyal gönderilere erişim üzerine bir mücadele.

Bu canlanma, Hacker News ana sayfasında öne çıkan, "Select * from Internet.blogposts" başlıklı ve geliştirici Paul Frazee imzalı bir blog yazısından geliyor. AT Protocol üzerinde çalıştığını söyleyen Frazee, X'in Nitter'a —insanların hizmete giriş yapmadan gönderileri okumasını sağlayan hafif bir frontend— ihtarname mektupları göndermesi nedeniyle denemenin güncel hissettirdiğini savunuyor.

Platform API'lerinin uzun kapanışı

Frazee tanıdık bir öyküyü özetliyor. 2007'de Twitter'ın API'si meşhur biçimde açıktı ve binlerce geliştirici üzerine ücretsiz olarak client, araç ve analitik hizmetleri inşa etti. Ağ büyüdükçe geliştiriciler bir varlık olmaktan çıktı, diye yazıyor: rate limit'ler geldi, ardından fiyatlandırma kademeleri, giriş gereksinimleri ve geçici çözümlere yönelik teknik engeller, sonunda da avukatlardan gelen mektuplar. Meta'nın kabaca bir on yıl önce benzer bir senaryo izlediğini, öyle ki Facebook ve Instagram'ın üzerine inşa etmeye değer API'leri olduğunun hatırlanmasının bile zorlaştığını belirtiyor.

Nitter'ın tarihi bu kapanışı izliyor. Yazıya göre Nitter, X'in API'leriyle başladı, API kapanınca herkese açık web sayfalarını okumaya geçti ve şimdi kaynak kodunun kaldırılması talepleriyle karşı karşıya; yalnızca herkese açık gönderileri görüntüleyen bir program, bilgisayar suçları yasası kapsamında bir engelleme aracı olarak görülüyor. Frazee ayrıca, web'in "kilitli açık" tutulması için on yılı aşkın süredir çağrı yapan Internet Archive kurucusu Brewster Kahle'ye de atıf yapıyor.

Varılan sonuç nettir: kapalı bahçe dinamiği içeriden değişmeyecek, dolayısıyla gerçekçi seçenek yeni ağlar inşa etmektir. İnceci, atproto'daki持续 büyümenin ve ActivityPub'un dayanıklılığının, inşa edenlerin bunu zaten yaptığının işaretleri olarak gösteriyor.

Web'in çalıştıramadığı sorgu

Yazının çerçevesi bir veritabanı metaforu. SELECT * FROM users, bir programın veritabanına kullanıcıları hakkındaki bildiği her şeyi sorma biçimidir. Frazee'ye göre web'in bunun bir karşılığı yok. Web, her biri kendi verisini tutan ve erişimi, o şirketlerin seçtiği hızda ve koşullarda, önceden tanımlanmış sorulardan oluşan sabit bir menüye yanıt veren API'ler üzerinden veren birkaç düzine şirkettir.

Ortaya çıkan kısıtlamaları sıralıyor: Bir API yalnızca birinin açmayı zaten düşündüğü soruları yanıtlar; ürününüz takipçilerinizin takip ettiği insanların, alıntılanma sıklığına göre sıralanmış gönderilerine ihtiyaç duyuyorsa, böyle bir endpoint yoktur ve olmayacaktır da. Yanıtlar kullanışsız biçimlerde gelir, dolayısıyla iki milyon takipçili bir hesap 20.000 sayfalandırılmış gidiş-geliş demektir; anında hissettirmesi gereken her şeyi dışarıda bırakır. Veri hizmetler arasında birleştirilemez ve elinizde bulunmayan veri üzerinde indeks inşa edemezsiniz; bu da arama, sıralama, öneriler ve pek çok moderasyon araçlarını dışarıda bırakır.

Ciddi bir hizmetin, ona bakan bir görünüm değil tüm veri kümesine ihtiyacı vardır; değiştikçe canlı olarak gelen, ürünün gerektirdiği biçimde indekslenebilen, yazılabilir ve hiçbir tek şirketin üç aylık önceliklerinin geri alamayacağı bir biçimde güvence altına alınmış olmalıdır. Kullanıcıların ise herhangi bir uygulamadan uzun ömürlü bir kimliğe ve statik arşivler değil çalışır durumda kalan dışa aktarımlara ihtiyacı vardır.

atproto'nun yanıtı: birçok veritabanını paylaşmak

Frazee'nin anlattığı şekliyle AT Protocol'ün yaklaşımı tek bir paylaşılan veritabanı değil, birçok veritabanıdır: uygulamaların etkileşimde bulunduğu kişisel veri sunucularından oluşan bir ağ. Karmaşık sorgular ağ üzerinden göndermek yerine, veri event log'lara kopyalanır ve her uygulama kendi yerel kopyasını tutarak ihtiyacı olduğunca sorgular. Yazma işlemleri kullanıcının kişisel veri sunucusuna gider ve sonra diğer uygulamalara kopyalanır; duyarlılık için iyimser yerel güncelleme deseni kullanılır.

Yazı an itibarıyla ölçek rakamları veriyor: 46,1 milyon hesap; 3,15 milyar gönderi ve 17,4 milyar beğeni dahil 24,5 milyar kayıt; saniyede 500 ila 1.000 yazma olayı ve 5.000'den fazla kişisel veri sunucusu. Jetstream adlı bir hizmet, geliştiricilerin canlı olay akışına abone olmasını sağlıyor ve Bluesky, Tangled ve Leaflet bu şekilde çalışan uygulamalar olarak anılıyor. Tüm ağın, hiç kimseden izin istemeden bir dizüstü bilgisayardan okunabileceğini belirtiyor.

Neden önemli

Nitter üzerindeki hukuki baskı, platform denetimini API'lerin ötesinde yalnızca herkese açık sayfaları görüntüleyen koda kadar genişletiyor; yazı bunu iki on yıllık kapAMA sürecinin son aşaması olarak okuyor. Daha derin argüman şudur: açık web'in hayatta kalması yalnızca açık biçimlere değil, veri erişimine bağlıdır; bir sonraki sosyal ağları kuşağı, veri kümesini herhangi bir geliştiricinin sorgulayabileceği, kopyalayabileceği ve indeksleyebileceği bir ortak malı olarak mı yoksa kapıda ölçülen özel bir varlık olarak mı ele alacak. Berners-Lee'in 2007'deki, ilişkilerin tekil siteleri aşması vizyonu bu anlatıda bir kehanetten çok tamamlanmamış bir tasarım brief'i. atproto lehine yapılan savunmanın onu inşa eden biri tarafından yapıldığını, X'in hukuki eylemlerinin anlatımının tek bir yazıdan geldiğini ve X'in ihtilaf tarafının kaynakta temsil edilmediğini belirtmek gerekir.