Cornell çalışması, data center büyümesine bağlı şebeke maliyetlerinin yüzde 62'sini hanelerin üstlendiğini ortaya koydu

Çalışma ne buldu

9 Kasım'da Nature Energy'de yayımlanan ve Cornell'den Fengqi You ile Cheng Feng liderliğinde yürütülen araştırma, çoğunlukla genel hatlarıyla tartışılan bir soruya somut rakamlar getiriyor: data center yapımının tetiklediği şebeke genişletmesinin faturasını kim ödüyor. Ekip, 2020'den 2025'e kadar en büyük data center kümelerine sahip bölgeleri — güney San Francisco Körfez Bölgesi, Dallas–Fort Worth çevresindeki kuzey Teksas, Orta Batı ve kuzey Virginia dahil Atlantik ortası bölgesi (bugüne kadar inşa edilmiş en yoğun yoğunlaşma) — kapsayan dört büyük ABD elektrik şebekesinde talep artışını ve altyapı projelerini inceledi.

Yaklaşık 4.000 mevcut ve planlanan data center, elektrik fiyatı kayıtları, enerji şirketlerinin tarife başvuruları, iletim planları ile federal hane ve istihdam verilerine dayanan araştırmacılar, iletim yatırımlarının 2020'de 2 milyar dolardan 2025'te 34 milyar dolara çıktığını ve bu artışın büyük bölümünün data center'lardan kaynaklandığını tespit etti. 2025'te data center'lar, büyümelerine atfedilebilen altyapı maliyetlerinin yalnızca yüzde 38'ini — 8,25 milyar dolarlık faturanın 3,12 milyar dolarını — karşıladı. Geri kalan 5,13 milyar dolar, yani yüzde 62, büyük ölçüde hanelerin sırtına bindi ve en düşük gelirli haneler, gelirlerinin yüzde 28'ine ulaşan ek enerji maliyetleriyle karşı karşıya kaldı.

Dağıtım neden hanelerin aleyhine

Cornell duyurusuna göre temel sorun, yeni altyapı maliyetlerinin paylaşılma biçiminde yatıyor: dağıtım kuralları genellikle geçmiş tüketim kalıplarına dayanıyor. Bir data center faaliyete geçebilmesi için genişletilmiş iletim hattına ihtiyaç duyar, ancak elektrik çekene kadar hiçbir kullanım kaydı oluşmaz — böylece fatura, haneler dahil mevcut müşterilere yansır.

Bu etki hem geriye dönük olarak yoksulları zorlayıcı hem de coğrafi olarak geniş kapsamlı. Gelirlerinin yüzde 6'sından fazlasını enerjiye harcamak olarak tanımlanan yüksek enerji yükü taşıyan kırsal ailelerin oranı, kentli nüfustaki karşılık gelen orandan yüzde 76 daha fazla arttı. Yazarlar ayrıca, kırsalkesim insanlarının ChatGPT gibi yapay zekâ araçlarını kullanma olasılığının daha düşük olduğunu gösteren ulusal bir ankete de atıf yapıyor. Ve şebeke toplulukları eyalet sınırları boyunca birbirine bağladığından, New Jersey, Pennsylvania ve Ohio sakinleri Virginia'daki data center büyümesine bağlı yükseltmelerin bedelini ödemeye yardımcı oluyor.

Fiyat ve istihdam etkileri

Çalışma, data center'ların toptan elektrik fiyatlarını da — yani enerji şirketlerinin elektriği evlere ulaştırmadan önce bölgesel pazara ödedikleri tutarları — yükselttiğini buldu. En çok etkilenen hub'lerde büyüme, fiyatları 2025'e kadar yaklaşık yüzde 10 veya daha fazla artırdı; bu, Virginia'da maliyetlerde yüzde 15'lik, Kaliforniya'nın güney Körfez Bölgesi'nde yüzde 20'lik bir sıçramayı kapsıyor. New York ve New England gibi data center yapımının sınırlı olduğu bölgelerde ise data center genişlemesinden kaynaklanan net bir fiyat artışı görülmedi.

Araştırmacılar yararları da nicelleştirdi. Data center kapasitesinin her gigavatı, ekonomi genelinde yaklaşık 15.000 işle ilişkilendirildi; bunların 2.700'ü doğrudan tesislerle bağlantılıydı. Eyalet teşviklerinin getirisi keskin biçimde değişkenlik gösterdi: Kaliforniya harcanan her dolar karşılığında 180 dolar işçi geliri elde ederken, Virginia'da bu rakam dolar başına 2 dolardı; mevcut nitelikli bir iş gücünün varlığı, teşvikin büyüklüğünden daha iyi bir yüksek getiri göstergesiydi.

Önerilen çözümler

You ve Feng bir dizi değişiklik öneriyor. Dört bölgenin tamamında, data center'ların yılda yalnızca 22 yoğun talep saatinde elektrik tüketimini azaltması durumunda şebeke geriliminin hafifleyeceğini ve genişletme ihtiyacının daralacağını tespit ettiler; birden fazla eyalet veya ülkede tesis işleten şirketler yoğun saatlerde operasyonları başka bir bölgeye kaydırabilir. Eyaletler, data center'lara ekledikleri yeni talebe göre ücret tahakkuk ettirebilir ya da Minnesota'nın yakın tarihli yaklaşımını izleyerek yüksek faturaları dengelemek amacıyla fonları düşük gelirli hanelere yönlendirebilir. Vergi teşvikleri, yararların daha kesin olması için istihdam yaratımı ve ücretlere bağlanabilir.

Bazı adımlar zaten atılmış durumda: altı eyalet yakın zamanda çok büyük enerji tüketicileri için özel şartlar belirledi ve Mart ayında yedi büyük teknoloji şirketi, gerekli şebeke güncellemelerinin bedelini ödemeyi taahhüt ederek Beyaz Saray'un Tüketici Koruma Taahhüdü'nü (Ratepayer Protection Pledge) imzaladı. Çalışma, Eric and Wendy Schmidt AI in Science Postdoctoral Fellowship tarafından finanse edildi.

Neden önemli

Data center'ların 2030'a kadar ABD elektriğinin yüzde 8 ile 17'si arasındaki bir bölümünü tüketmesi, bunun yüzde 70 ila 80'inin yapay zekâya atfedilmesi öngörülüyor. Data center maliyetlerinin topluluklar arasında nasıl dağıtıldığına ilişkin ilk çok bölgeli, uzun vadeli değerlendirme olarak nitelendirilen çalışma, eyaletlerin ve Kongre'nin faturayı kimin ödeyeceğini tartıştığı bir dönemde geldi. Çalışma, sorunu data center inşa edilip edilmemesinden, daha yavaş hareket eden talep için tasarlanmış maliyet dağıtımı kurallarının yoğun ve hızla büyüyen yüklerle başa çıkıp çıkamayacağına kaydırıyor. Kanıtlar, reform olmadığında yapay zekâ hizmetlerini kullanma olasılığı en düşük olan insanların, bu hizmetleri çalıştıran altyapıyı sübvansa etmeye devam edeceğiğini gösteriyor.