FAA'daki iletişim arızası ABD genelinde tüm uçuş kalkışlarını durdurdu

ABD'deki tüm havalimanlarına kalkış durdurma emri

Federal Aviation Administration cuma günü ülke genelinde bir ground stop emri yayımlayarak ABD'deki tüm havalimanlarında kalkışları durdurdu ve kalkacak uçaklara "yeni bir duyuruya kadar" kapılarında beklemeleri talimatını verdi.

Emrin verildiği anda alarmı düşen uçuş takip servisi Flightradar24, havada bulunan uçuşlara iniş izni verileceğini söyledi. TechCrunch'a göre Air Traffic Control System Command Center'dan gelen bir uyarı, uluslararası varış uçuşlarının durum geliştikçe tek tek ele alınacağını belirtti.

Hem The Verge hem de TechCrunch, FAA'nın emri "olağanüstü koşullar ve güvenlik gerekçesiyle" diye nitelediğini, ancak arızanın asıl nedeni hakkında ayrıntı vermediğini aktarıyor.

Rota kontrol merkezlerinde iletişim arızası

Bir FAA sözcüsü TechCrunch'a, ground stop emrinin "birden fazla Air Route Traffic Control Center'ı etkileyen iletişim sorunlarının ardından" verildiğini söyledi — bu merkezler, kalkış ve varış havalimanları çevresindeki hava sahaları arasında uçaklara eşlik eden bölgesel tesislerdir. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, X'te yaptığı bir paylaşımda FAA teknisyenlerinin soruşturma yürüttüğünü belirtti.

The Verge'un aktardığı, The Air Current'dan Jon Ostrower'ın haberi, FAA'nın havayollarına durdurmanın "ATC Frekansları ve/veya Radar yeteneklerinde yaşanan birçok etkiden" kaynaklandığını söylediğini ekliyor. FAA'nın kendi web sitesi kesintiyi bir "ekipman arızasına" bağladı; TechCrunch ise haber gelişirken sitenin kendisinin de kısa süreliğine teknik bir arıza bildirimi gösterdiğini not düşüyor.

Kesin arıza henüz tespit edilmiş değil ve kaynaklar, iletişim ve radar etkilerinin ötesinde tek bir kök nedene işaret etmiyor.

Binlerce uçuş gecikti

Anındaki etkisi büyük oldu. The Verge'a göre uçuş takip sitesi FlightAware, cuma günü ABD doğsa saatiyle öğleden sonra 4:56 itibarıyla 7.884 ABD uçuşunun geciktiğini gösterdi; durdurma ne kadar uzun sürerse sayının artması bekleniyor.

Yalnızca iki modern emsali olan nadir bir olay

Bu tür ülke genelindeki ground stop'lar son derece nadirdir. The Verge'un aktardığı CNN, benzer son olayın 2023'te, pilotları bilgilendirme sisteminin çökmesiyle yaşandığını, ondan öncekinin ise 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından geldiğini belirtiyor. CNN ayrıca, ismi açıklanmayan kolluk kuvveti kaynaklarına dayanarak, ilk bulguların nedenin bir siber saldırı olmadığına işaret ettiğini de bildirdi.

Doğrulanmamış bir yapay zekâ boyutu

Dikkat çeken bir tesadüf: TechCrunch, kesintinin, yönetimin hava trafik kontrollerine uçuş sürelerini ve yakıt tüketimini azaltmada yardımcı olması amaçlanan yapay zekâ tabanlı bir aracı duyurduğu hafta yaşandığını gözlemliyor. Haberde, bu uygulamayla kesinti arasında bağ kuran bir kanıt bulunmadığı ve hiçbir kaynağın böyle bir bağlantıya işaret etmediği açıkça belirtiliyor.

Neden önemli

Bu, yakın ABD tarihindeki en ciddi sivil havacılık altyapı olaylarından biri ve yirmi yılı aşkın sürede yalnızca üçüncü ülke geneli durdurma. Bölgesel kontrol merkezlerine hizmet veren iletişim ve radar sistemleriyle sınırlı bir arızanın dakikalar içinde ülkedeki tüm kalkış kapılarını nasıl dondurabileceğini gösteriyor — yolcular, havayolları ve yük taşımacılığı için anında ve zincirleme sonuçları olan tek bir arıza noktası.

Olay ayrıca hava trafik kontrolünün bir geçiş döneminde yaşanıyor; kurumlar yaşlanan ekipmanı modernize etme ve otomasyona geçme baskısı altında. Haftanın yapay zekâ dağıtımı ilgili olsun ya da olmasın, olay ABD hava sahasının altındaki sistemlerin dayanıklılığına — ve FAA'nın bu ölçekte bir arızayı ne kadar hızlı teşhis edip telafi edebileceğine — yönelik incelemeleri yoğunlaştıracak. Haberin yapıldığı anda durum hâlâ gelişiyordu ve durdurmanın kaldırılması için kesin bir zaman çizelgesi yoktu.