Fields madalyalıların yapay zeka uyumsuzluğu mektubu, bu kez matematiğin kendisine yöneltilen bir yanıtı çekti

Alanın zirvesinden bir açık mektup

Yirmi beş Fields madalyalısı, "A Severe Misalignment of AI in Mathematics" başlıklı bir açık mektup imzaladı; Lior Pachter'in blogunda aktardığına göre mektubun merkezindeki iddia, yapay zeka şirketlerinin hedefleriyle matematik topluluğunun hedeflerinin keskin biçimde farklı yönlerde ilerlediği. Mektup, laboratuvarları gerekli bir yazılı açıklama olmadan, içerilen yeni yöntem ve fikirleri ayırmadan ve ilgili önceki çalışmaları atıf yapmadan sonuçları yarışta yayımlamakla eleştirirken; matematiğin kavramsal anlayış ve içgörü etrafında örgütlenmesi gerektiğini savunuyor.

Pachter'e göre mektup, OpenAI'nin Navier–Stokes varlık ve pürüzsüzlük problemine bir çözüm duyurusuyla tetiklenmiş görünüyor. Bir ironiye de dikkat çekiyor: İmzacılar, zamanları olmadığı için daha istişareci bir süreç yerine hızlıca yayımladıklarını kabul ediyor — Pachter bu aceleyi eleştirdikleri davranışa benzetiyor.

Disiplinin içinden bir yanıt

On sekiz yıl UC Berkeley matematik bölümünde geçirmiş hesaplamalı biyolog Pachter, yapay zeka şirketlerinin matematiğin daha derin amaçlarıyla uyumsuz olduğu görüşüne katılıyor. Karşı argümanı şu: Matematik topluluğunun kendisi de hiçbir zaman bu amaçlarla uyumlu olmamış. Mesleğin öğrencileri ve fikirleri gerçekten, büyük özenle beslenmesi gereken en değerli varlıkları olarak gördüğünü yazıyor olsaydı, geçmişi çok farklı görünürdü — özellikle Navier–Stokes'un bulunduğu PDE ve akışkanlar mekaniği bölgesinde.

Dayandığı tarihsel kayıt

Leray–Schauder derecesiyle tanınan Juliusz Schauder 1923'te doktorasını aldı ve matematikçiler arasındaki antisemitizm nedeniyle üniversite pozisyonlarından mahrum bırakıldı; ciddi araştırmalar üretirken lisede öğretmenlik yaptı. Naziler iktidara geldikten sonra yardım istediği birçok meslektaşı reddetti ve Princeton ona davetiye göndermedi. Almanlar tarafından öldürüldü; bir süre kızlarıyla birlikte kanalizasyonlarda saklanan eşi Emilia ise daha sonra bir toplama kampında öldürüldü.

Olga Ladyzhenskaya 1958'de, bugün adını taşıyan eşitsizliği kullanarak iki boyutlu Navier–Stokes denklemleri için global varlık ve tekilliği kanıtladı. O yıl 36 yaşındayken Fields Madalyası için kısa listeye alındı ama ödül Klaus Roth ve René Thom'a verildi. Pachter, 1958 komite kayıtlarına dikkat çekerek ödülün yalnızca liyakate göre karar verilmemiş olduğunu gösteriyor: Friedrich Hirzebruch, teşviğe ihtiyacı yok gibi görüldüğü için elendi ve ondan sonra en yetenekli kabul edilen Alexander Grothendieck ise madalyayı sonraya bırakıldı. Maryam Mirzakhani'nin ilk kadın Fields madalyalısı olmasından önce elli altı yıl geçti; yeni mektubun yirmi beş asıl imzacısından yalnızca birinin kadın olduğunu, Pachter not düşüyor.

2019'da Abel Ödülü'nü kazanan ilk kadın olan Karen Uhlenbeck'e 1968 doktorasının ardından bölümlerin kadınları işe almadığı, kadınların eve gidip çocuk yapması gerektiği söylendi. MIT, Stanford ve Princeton kocasıyla ilgilenip onunla ilgilenmedi; gerekçe olarak gösterilen kayırıcılık kurallarının izine daha sonra rastlayamadı ve nihai olarak aldığı Illinois'deki pozisyonu kendisini matematiksel ve sosyal olarak yerine uymayan bir konumda bıraktığını anlattı.

Courant Institute'un ilk kadın direktörü, eski AMS başkanı ve ABD Ulusal Bilim Madalyası'nı alan ilk kadın matematikçi Cathleen Morawetz, bir kez AMS'nin bir yönetim organının önünde matematikteki kadın kıtlığını gündeme getirdi; Pachter'in aktardığına göre Saunders Mac Lane'in yanıtı, matematiğin çok zor bir konu olduğuydu.

Berkeley ve bugün

Pachter sonra kendi bölümüne dönüyor. Hilbert'in onuncu problemiyle tanınan Julia Robinson, kayırıcılık gerekçesiyle otuz beş yıl boyunca orada matematik öğretmesine izin verilmedi; yalnızca 1976'da Ulusal Bilimler Akademisi'ne seçilmesinin sonra atandı ve her gün ne üzerinde çalıştığını personel ofisine belgelemek zorunda kaldı. Onlarca yıl sonra bölüm, matematikçilerin sonunda genç kadınları içeren en az yedi vaka ya da raporu kamuya açık biçimde anlattığı Yuval Peres'i istihdam etti; bazıları onun ilerlemelerinden kaçınmak için konferans ya da derslerden kaçındığını bildirdi. Pachter geldikten üç yıl sonra bölüm, özellikle kötü öğrenci mentorluğu nedeniyle bir NSF hibesini kaybetti ve kendisi, şimdi emekli olan bir meslektaşının hâlâ alanda hiçbir zaman cinsiyetçilik olmadığını reddettiğini yazıyor. Ayrıca aptal olduğu söylendikten sonra gözyaşlarına boğulan bir yüksek lisans öğrencisi, dokuzuncu yılındaki bir öğrenci için hiçbir şey yapmadığını çünkü öğrencinin aptal olduğunu söyleyen bir profesör ve danışmanı tarafından hiçbir Çinli öğrencinin iyi değil denilen Yitang Zhang'a dair anlatıları ekliyor.

İmzalar meselesi

Pachter ayrıca asıl imzacıların bir kurum ya da e-posta adresi yerine neden parantez içinde "Fields madalyalısı" yazdığını sorguluyor. Ödüller, onun argümanına göre, hangi problemlerin, alanların ve matematik stillerinin önemli olduğuna dair küçük bir grubun yargılarını kodluyor — Szemerédi'nin bir Fields Madalyası'nı hak ettiğini ama karar vericilerin kombinatorikle pek ilgilenmediğini söyleyen Erdős'ün görüşünü hatırlatıyor.

Neden önemli

Mektup, matematiğin en ödüllü araştırmacılarının yapay zekanın kanıtları nasıl yeniden şekillendirdiğine yönelik nadir bir kolektif müdahalesi: belgeleme, yöntem ayırma ya da atıf olmadan manşet duyurular. Hacker News'in ana sayfasına ulaşan Pachter'in yanıtı argümanı yeniden çerçeveliyor — yapay zeka, anlayışı ve onu üreten insanları ne kadar iyi beslediğiyle yargılanacaksa, bu matematiğin kendisinin de özellikle kadınlara ve dışlananlara karşı defalarca başarısız kaldığı bir standart. Yapay zeka laboratuvarları için bu olay, matematikte güvenilirliğin çiğ sonuçlardan çok yazılı açıklamalara, atıfa ve topluluk normlarına bağlı olacağını gösteriyor; matematikçiler içinse yapay zekaya karşı referans verilen normların evde honor edilme konusunda karanlık bir geçmişi olduğunun rahatsız edici bir hatırlatması.