Google'ın Project Suncatcher'ı yörüngede bir AI iş yükü çalıştırıp sonuçları Dünya'ya gönderdi

Yörüngeden bir haiku

Google'ın deneysel Project Suncatcher uydusu, yörüngede bir AI iş yükü çalıştırdı ve sonucu Dünya'ya iletti; bu, şirketin AI çiplerinin uzayda çalışıp çalışamayacağını bulma çabasında önemli bir kilometre taşı. Computerworld gelişmeyi 3 Kasım'da, uzay aracının fırlatılmasından yaklaşık bir ay sonra duyurdu.

MVP adı verilen prototip, Transporter-18 ortak yük görevini uçan bir SpaceX Falcon 9 roketiyle 1 Ekim'de yörüngeye çıktı. Heise'ye göre Google, uydudaki AI hızlandırıcılarını ve diğer yerleşik donanımı fırlatma sonrası devreye alarak ilk makine öğrenmesi testlerini gerçekleştirdi. Yerleşik donanım ve yazılımın ürettiği ilk veriler, haftalar süren devreye alma çalışmalarının ardından Dünya'ya ulaştı.

Dört TPU ve bir kilovat

Data Center Dynamics'e göre uzay aracı, Google'ın AI modellerini çalıştırmak için geliştirdiği çipler olan dört Tensor Processing Unit taşıyor ve en fazla bir kilovat elektrik sağlayan güneş panellerine sahip. Bu, söz konusu işlemcileri yörüngede çalıştırmak için bir test platformu; tam ölçekli bir hesaplama tesisi değil.

Google, 30 Ekim'de, fırlatma öncesinde uyduya yüklenen ve Google DeepMind tarafından geliştirilen Gemma 4 modelinin ilk başarılı AI yanıtını ürettiğini duyurdu. Bir yer istasyonu üzerinden geçiş sırasında mühendisler modelden uzay hakkında bir haiku yazmasını istedi. Model şu yanıtı verdi: "Blue marble below / Data streams in silent grace / Starlight feeds my core."

Data Center Dynamics'in bildirdiğine göre Google ayrıca uzay temalı limerick'ler denedi ve modelden uydunun sistemlerine ilişkin telemetri verisi raporlamasını isteyen prompt'lar kullandı. Bu görevler, yerleşik sistemin yanıt üretebileceğini ve bunları Dünya'ya gönderebileceğini gösteriyor; ancak donanımın daha uzun veya daha zorlu hesaplama işlerini nasıl karşılayacağı konusunda pek bir şey söylemiyorlar.

Güç ve ısı kısıtları

Raporlar işlemcilerin arka arkaya ne kadar süre çalışabileceği konusunda farklılık gösteriyor. TechRepublic, uydunun kullanılabilir gücünün çalışmayı aynı anda tek bir TPU ile yaklaşık 20 dakikayla sınırladığını yazdı. Heise ise The New York Times'a dayanarak hızlandırıcıların soğumaları için kapatılmaları gerekmeden 15 dakika çalışabildiğini bildirdi.

Google'ın bir sonraki testleri, her ikisi de yörüngedeki işlemcileri etkileyebilen ısıl gerilim ve radyasyona maruz kalma konularını inceleyecek. Soğutma özel bir mühendislik sorunu, çünkü uzayda ısıyı taşıyacak hava yok; Google fırlatma öncesinde ısı boruları ve ısı emiciler gibi yaklaşımlar üzerinde çalıştığını söylemişti. Heise ayrıca ekipman taşıma maliyeti ve Dünya'ya veri iletimindeki sınırlar gibi kavramın karşı karşıya olduğu daha geniş zorluklara dikkat çekti.

Tek uydudan bir kümeye

Data Center Dynamics'e göre Google, 2027'de birbirine bağlı iki uyduyu test etmeyi planlıyor. TechRepublic, bu ikilinin uydu-uydu doğrudan iletişim için optik bağlantıları göstermelerinin ve daha büyük güç üretme kapasitesine sahip olmalarının beklendiğini yazdı. Data Center Dynamics'e göre daha uzun vadeli vizyon, hesaplama işini paylaşan 81 uyduya varan bir küme.

Maliyet sorusu

Ekonomi en büyük engel olmaya devam ediyor. Google'ın küresel enerji ve güç diretktörü Amanda Peterson Corio, Data Center Dynamics'e göre uzay veri merkezlerinin "inanılmaz, inanılmaz pahalı, Dünya'da inşa etmeye kıyasla 100 kata kadar daha pahalı" olduğunu ve şirketin "gezegen dışına çıkmadan önce tüm yeryüzü seçeneklerini" araştırması gerektiğini söyledi.

Google daha önce, fırlatma giderlerinin bir uzay aracının ömrüne yayıldığında kilovat başına veri merkezi enerji maliyetleriyle kabaca karşılaştırılabilir olması için fırlatma maliyetlerinin alçak Dünya yörüngesi kilogram başına 200 dolara düşmesi gerektiği tahmininde bulunmuştu. Şirket, SpaceX'in Starship aracı uçmaya başlar ve yılda 180 fırlatma gerçekleştirirse bu düzeye 2035'e kadar ulaşılabileceğini öne sürdü. Bu rakam bir projeksiyon; o zamana kadar yeryüzü elektrik fiyatları da değişebilir.

Neden önemli

AI iş yükleri, yeryüzündeki veri merkezlerinin güç, arazi ve su bütçelerini zorluyor ve işletmecileri alternatif aramaya itiyor. Suncatcher, bu hesaplamanın bir kısmının gezegen dışına taşınıp taşınamayacağının erken bir denemesi ve bu haftaki sonuç, Google'ın TPU donanımı ile bir Gemma modelinin yörüngede gerçek iş tamamlayabileceğinin ilk somut kanıtı. Dakikalarca çalışan tek bir TPU'nun ürettiği haiku ile kesintisiz çalışan bir veri merkezi arasındaki uçurum hâlâ çok büyük. 2027'deki iki uydulu test, 81 uydulu küme konsepti ve kilogram başına 200 dolarlık fırlatma maliyeti eşiği, yörüngedeki AI hesaplamasının bir araştırma projesi olarak mı kalacağını yoksa gerçek bir altyapı haline gelip gelmeyeceğini belirleyecek.