Hollandalı düzenleyici, Uber'e otomatik sürücü hesabı askıları nedeniyle 825 milyon euro ceza kesti

GDPR kapsamında rekor düzeyine yakın bir ceza

The Guardian'ın haberine göre Hollanda veri koruma kurumu, Uber'e, etkilenen sürücüleri yeterli şekilde bilgilendirmeden sürücü hesaplarını otomatik sistemlerle askıya aldığı için 825 milyon euro (966 milyon dolar) ceza verdi. Karar 17 Ağustos 2026 tarihli olup düzenleyici kurum tarafından 21 Ağustos Cuma günü teyit edildi.

The Guardian'ın bildirdiğine göre bu ceza, Avrupa'nın Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) kapsamında şimdiye kadar kesilen ikinci en büyük ceza. Yalnızca İrlanda düzenleyicisinin 2023'te, Avrupalı Facebook kullanıcılarının verilerinin ABD'ye hukuka aykırı şekilde aktarılması nedeniyle Meta'ya kestiği 1,2 milyar euro (1,4 milyar dolar) ceza daha büyük. Meta o cezaya itiraz ediyor ve Uber de bu karara itiraz edeceğini açıkladı.

Düzenleyici kurum ne tespit etti

Dava, 2018 ile 2022 arasındaki Avrupa'daki olayları kapsıyor ve Fransa'da yapılan bir şikayetle başladı. Uber'in Avrupa merkezini Hollanda'da bulundurması nedeniyle dosyayı Hollandalı kurum ele aldı.

The Guardian'ın haberine göre Uber'in sistemleri, dolandırıcılıktan şüphelenilen sürücülerin hesaplarını geçici olarak askıya aldı — örneğin algoritmalar bir sürücünün ücreti şişirmek için gereksiz yol değişiklikleri yaptığına veya yolculukları tamamlama niyeti olmadan kabul ettiğine karar verdiğinde.

Düzenleyici kurum ayrıca, müşteri puanı düşük olan sürücülerin bazı durumlarda karara hiçbir insanın katılımı olmadan bilgisayar tarafından kalıcı olarak devre dışı bırakıldığını tespit etti. Kurumun başkan yardımcısı Monique Verdier, Uber'in hesapları uyarı veya insan denetimi olmadan askıya alarak "ciddi ihlaller" işlediğini ve sürücülerin bir an gelir sahibi olmaktan bir sonraki an gelirsiz kaldığını söyledi. "Bir bilgisayar, (böyle) büyük sonuçları olan kararları kendi başına almamalıdır," dedi bir açıklamada.

Uber'in yanıtı

Uber, kararla ve "orantısız" cezayla kesinlikle hemfikir olmadığını belirterek, politikalarının insan denetimi ve sürücülerin askıya almalarına itiraz etme fırsatı içerdiğini savunuyor. Şirket, dolandırıcılıkla ilgili askıya almaların genellikle kısa sürdüğünü ve hiçbir hesabı, konuyi inceleyen bir kişi olmadan kalıcı olarak devre dışı bırakmadığını söyledi. Şirket ayrıca düzenleyicinin düşük puanların otomatik kalıcı devre dışı bırakmayı tetiklediği yönündeki tespitine de itiraz ediyor; 2021'de Avrupa'da yalnızca 126 sürücünün düşük müşteri puanları nedeniyle devre dışı bırakıldığını — şirketin cezanın çok yüksek olduğuna dair gerekçelerinden biri olarak gösterdiği küçük bir sayıyı — belirtiyor.

The Guardian, kurumun cezayı Uber'in 2025 yıllık cirosonun bir bölümü olarak hesapladığını bildiriyor.

Artan bir transatlantik gerilim kaynağı

Karar, gizlilik, rekabet ve dijital pazarlar kuralları kapsamında büyük Amerikan teknoloji şirketlerine karşı uygulanan bir dizi Avrupa cezasına ekleniyor. Geçen ay AB, Google'a rekabet karşıtı davranışları nedeniyle 890 milyon euro (1,04 milyar dolar) ceza verdi ve Meta, Google, Apple ile Amazon'un hepsi birden fazla cezayla karşı karşıya — ancak görünen tutarlar yıllar süren itirazların ardından sık sık düşürülüyor veya geri alınıyor.

Cezalar politik bir hassasiyet noktası haline geldi. Donald Trump bu tür cezaları eleştirdi ve Nisan ayında bir ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, bunları ABD–AB ekonomik ilişkilerindeki en büyük tek gerilim kaynağı olarak nitelendirdi.

Sırada ne var

Fransız Uber sürücülerinin çalışmalarını etkileyen algoritmik kararlara ilişkin verileri elde etmelerine yardımcı olan — bu çabalar sonunda Hollandalı soruşturmaya yol açtı — İsviçre dijital haklar grubu PersonalData.IO, sonuçtan memnun olduğunu söyledi. Kurucusu Paul-Olivier Dehaye, The Guardian'a grubun sürücüler için tazminat isteyen bir toplu dava hazırladığını söyledi. Uber'in itiraz etmesiyle nihai bir çözüm hâlâ yıllar uzakta olabilir ve geçmiş davalar, sonunda ödenecek tutarın görünen rakamdan düşük olabileceğini gösteriyor.

Neden önemli

GDPR, bir kişinin hayatı — örneğin istihdamı — üzerinde önemli etkisi olan kararların yalnızca otomatik sistemler tarafından alınmasını yasaklar; bu tür kararlar anlamlı bir insan denetimi ve sonucaya itiraz etme yolu gerektirir. Bu ceza, düzenleyicilerin bu ilkenin ihlaline rekor düzeyine yakın cezalar bağlayacağının şimdiye kadarki en net sinyallerinden biri ve gelirleri tamamen algoritmik bir kapı bekçisine bağlı platform çalışanlarının yaşadığı bağlamda son derece doğrudan sonuçları olan bir noktaya denk geliyor.

Kullanıcı hesaplarını ölçekli biçimde kısıtlamak, askıya almak veya kapatmak için otomatik sistemler kullanan — dolandırıcılık tespiti, güvenlik ve güvenlik politikaları, puana dayalı kalite kontrolleri — herhangi bir şirket için karar, "bir insan bunu inceleyebilmeli" ifadesini en iyi uygulama değil, uygulanabilir bir hukuki gereklilik olarak ele alıyor. PersonalData.IO'nun sürücüler adına bir tazminat talebi hazırlamasıyla bu ceza yalnızca sorumluluğun ilk katmanı olabilir. Düzenleyici bulguların ardından açılan bireysel tazminat davaları, insan denetimi olmadan insanları geçim kaynaklarından mahrum bırakan sistemler kurmanın daha kalıcı sonucu olabilir.