YZ veri merkezleri Arizona'nın su kaynaklarını zorluyor ve iki partiden de tepki topluyor

The Verge, YZ altyapısı patlaması ile Arizona'nın en eski sorunu olan su kıtlığının kesişimini konu alan bir dosya haberi yayımladı. Eyalet çip üretimini coşkuyla karşılamış ve şimdiden dikkat çekmeyen 172 veri merkezine ev sahipliği yapıyor. Ancak The Verge'a göre, Phoenix'ten Tucson'a uzanan, çok daha büyük yeni nesil hyperscale veri merkezi projeleri, örgütlü bir direnişle karşılaşıyor: bu tesislerin kıt kaynakları tüketirken bulundukları topluluklara pek bir şey vermeyeceği endişesiyle birleşen, parti sınırlarını aşan bir taban hareketi.

TSMC Phoenix'i nasıl kazandı

Hikâye Taiwan Semiconductor Manufacturing Company ile başlıyor. TSMC, 2020'de Phoenix'te ileri teknoloji bir yarı iletken fabrikası (fab) kuracağını duyurdu ve başlangıçta 2029'a kadar 12 milyar dolarlık bir yatırım öngörüyordu. Bu rakam bugün planlanan harcama açısından 265 milyar dolara ulaştı; şirket bunu ABD tarihinin en büyük doğrudan yabancı yatırımı olarak tanımlıyor. Komplekste 3.500'den fazla kişi çalışıyor; ikinci fab tamamlandı, üçüncüsü inşa ediliyor ve planlarda birkaç tane daha var.

Bu flört yıllar sürdü. Phoenix'in ekonomik kalkınma ofisini yöneten Christine Mackay, The Verge'a, TSMC'nin 2016'da bir kod adıyla yürüttüğü ABD yer arayışının kazanan olmadan sonuçlandığını söyledi. Ofisi daha sonra üç yıl boyunca şirketin endişelerini gidermek için çalıştı, 2019'da Tayvan'a bir heyet gönderdi ve sonunda yöneticilere iki olası yer gösterdi: Laveen banliyösü ve şehrin kuzeyindeki Biscuit Flats adılı, Manhattan büyüklüğünde boş bir çöl arazisi. TSMC yöneticileri, ikinci konumun işe yarayabileceğini oracıkta kabul ettiler.

Arizona'nın ekonomisi uzun süre beş C ile özetlenirdi: sığır (cattle), bakır (copper), pamuk (cotton), narenciye (citrus) ve iklim (climate). Mackay, The Verge'a eyaletin artık altıncı bir C'si olduğunu söyledi: çipler (chips).

Bedeli su

Bu karşılamanın bir bedeli vardı. The Verge, TSMC'nin Arizona kompleksinin her gün Phoenix'in şehir şebekesinden çektiği yaklaşık beş milyon galon su tükettiğini bildiriyor.

Eyalet genelinde projeler sunan veri merkezi geliştiricileri iş, vergi geliri ve altyapı vaat ediyor, tesislerinin su tüketimi açısından görece düşük olduğunu savunuyor. The Verge, Oregon'daki The Dalles'teki Google veri merkeziyle ilgili olarak günde yaklaşık 1,5 milyon galon tükettiğini — aynı dönemde TSMC'nin Arizona operasyonunun kullandığının yaklaşık üçte biri kadar — aktarıyor.

Bu güvenceler sakinleri yatıştırmış değil; üstelik onlar, Arizona'nın Colorado Nehri'nden aldığı suyun neredeyse yüzde 30'una erişimi kaybetme ihtimaliyle de karşı karşıya. Bu su, Central Arizona Project kanalı üzerinden Phoenix'e ulaşıyor. Yeni öneriler öncekilerden fiziksel olarak da çok daha büyük. Mackay, yardımıyla çekilen ilk on veri merkezinin küçük ofis binalarına benzediğini, şimdi masadaki projelerin ise çok daha fazla su, elektrik ve arazi talep ettiğini — The Verge'ın aktardığına göre birçok Arizona'lının vermeye razı olacağından fazlasını — belirtti.

Sakinler örgütleniyor

The Verge muhabiri, düzinelerce sakının veri merkezi projelerine karşı konuşmak için sıraya girdiği belediye meclisi toplantılarına katıldı ve yaklaşık iki yıllık kampanya süresince birbirine yabancı olan komşulardan oluşan mahalle gruplarını ziyaret etti. Bu sakinlerin çoğu, neye karşı mücadele ettiklerini anlamak için imar, arazi kullanımı ve su tüketimi konularında kendilerini eğitti. Anlaşmazlığın iki tarafı da daha müreffeh bir Arizona istediğini söylüyor; The Verge'ın belirttiği gibi, oraya nasıl varılacaklarına dair vizyonları tamamen çelişiyor.

Bu arada TSMC, veri merkezlerine karşı duygular sertleşirken önemli bir muhalefet olmadan faaliyetini sürdürüyor. Küresel çip pazarının yaklaşık yüzde 70'ini kontrol ettiğini ve yıllık gelirinin üçte birinden fazlasını Apple ve Nvidia ile yaptığı anlaşmalardan elde ettiğini The Verge'ın tahmin ettiği şirket, binlerce iş ve ona eşlik eden bir ekonomi getirdi. Yerliler ise veri merkezlerinin manzarayı dönüştüreceğinden ve karşılaştırılabilir bir refah üretmeden kaynakları tüketeceğinden korkuyor.

Neden önemli

YZ inşaat furyası genellikle sermaye harcaması, çip ve megavatla ölçülür. Arizona, Amerikan Güneybatısı'nda bağlayıcı kısıtın bunun yerine su olabileceğini gösteriyor — ve Colorado Nehri payları daraldıkça bu kısıt sıkılaşıyor. Eyalet ayrıca YZ altyapısı politikasına dair erken bir bakış sunuyor: oradaki muhalefet parti çizgileri izlemiyor ve bu tesislerin gerçekte ne tükettiği konusunda teknik ödevini yapmış sakинler tarafından sürdürülüyor. Son olarak, ekonomik söylemdeki bir boşluğu ortaya koyuyor. Phoenix, TSMC'yi bir iş makinesi olarak pazarladı; veri merkezi geliştiricileri vergi geliri ve altyapı konusunda benzer iddialarda bulunuyor ama bunlara çok daha az kalıcı iş eşlik ediyor. Hyperscale projeler ülke genelinde çoğaldıkça, diğer su stresi yaşanan bölgeler de yakında aynı hesapla karşılaşabilir.